Chapter Text
Giấu sợi nắng ấm vào vạt lụa,
để một đời thôi bạc màu thương nhớ.
Trót xẻ nửa mình chữ thương rồi,
nên xây hồ bán nguyệt cho bóng mây soi.
HỒI I: Gấm vóc lụa là
“…Trăng bao nhiêu tuổi à ơi, ới a trăng già
Mà sao ta thấy ý a ới a ta già, ta già như trăng…
Ta già như trăng, ta già như em
Hỡi em trăng già, em vẫn sáng êm…”
Tiếng hát cùng tiếng sáo trúc vang lên, ngọt ngào và lanh lảnh trong cái chiều hè đang cất bước trên khắp các nẻo đường của Làng Kiều.
Người đời, trong cái thì thầm rủ rỉ của người mẹ ru con ngủ, cái âu sầu giảng giải của người cha, vẫn hay nhắc đến Làng Kiều của xứ Bắc nước Nam. Làng Kiều - một ngôi làng nằm yên bình ven sông Nguyệt mềm mại như chiếc khăn xanh, xinh đẹp như một viên ngọc kì diệu của nhân gian, của trầm tích lịch sử, của ngân lên bao tiếng chuông chùa buổi ban trưa. E ấp dưới tán lá non mơn mởn, là những nếp nhà uy phong còn đượm mùi hương khói, nơi xa xa, còn thấp thoáng bóng dáng của những biệt phủ nguy nga và sang trọng.
Nhưng mà, làng đẹp, đẹp là thế, mà lại buồn.
Buồn vì hà cớ sao, ở ngay bên phía kia của dòng Nguyệt điệu đà, lại là làng Đục.
Cái tên của làng, cũng như thể vận vào làng.
Làng Đục nghèo. Cái nghèo làm cho làng không còn đẹp, không còn sống được như nó vốn phải thế. Không phải là những giai nhân hồng hào, xúng xính trong lớp lụa là đỏ ối, người làng Đục làm cho người ta phải e dè khi nhìn vào hai hốc mắt đen thăm thẳm, trũng xoáy, hệt như không bao giờ có ánh sáng, nhìn vào đôi vai gầy sọp, bờ môi khô ráp và đen đúa. Người ta sợ hãi, để rồi, sợ hãi xong lại thương, thương cho nỗi âu sầu của những kẻ cùng đinh.
Làng Kiều cách làng Đục một dải sông Nguyệt xanh non, với hằng hà cây cầu tạm bợ dựng nên từ tre nứa, từ gỗ mục, từ cả đất cát nện ra, rồi lại mủn đi theo thời gian soi bóng. Những cây cầu ấy, lại chính là những sợi dây níu kéo cho sinh mệnh của làng Đục vẫn còn thoi thóp như một kẻ bệnh thập tử nhất sinh được tiêm thuốc, rồi vật vã từng ngày.
Người làng Đục sang bên làng Kiều đi ở, đi làm vú, làm thuê nhiều vô kể. Chốc chốc, lại một tốp, trên những khuôn mặt mỏi mệt và xám xịt của bụi đường, những nếp nhăn cứ dồn lại vì nắng chói, ép cho nước mắt, cho mồ hôi rỉ ra, mặn chát trên làn da thô ráp, sần sùi.
Thôi thì, âu cũng là cái phận. Còn có cái nghề mà mài ra mấy hào, mấy đồng bạc mà ăn là may, là đổi đời, là sung sướng lắm rồi.
Ngày hay đêm, những bóng người cứ lầm lũi, như hồn ma mà lê bước.
…
Trong làng Kiều, có nhà họ Trình kia, mang tiếng lâu năm là nhà có truyền thống quan văn. Phải nói, chuyên môn của các bậc lão thành, cha ông của gia phả nhà họ Trình vốn đã có thiên bẩm xuất chúng về sách thượng, mưu lược, cố vấn cho bậc quan gia ở Trung Ương. Chẳng trách, đến giờ này, nhà họ ấy sừng sững giữa trời mây, là ước vọng thầm kín của bao thân tâm, được học, được thoát nghèo. Cũng phước phần, nhà Trình kia cho dù có là nhà quan lớn, có quyền hành trong tay, lại vẫn khiêm tốn, nghiêng mình tạo công ăn việc làm cho bao dân làng xung quanh.
Mặt trời ung dung leo lên sườn núi, tựa mình vào mây trắng mà lim dim.
Ánh nắng ấm áp của ngày mới soi rọi, xuyên qua lớp trướng vải nhung thêu hình rồng, phản chiếu lên bức tường hình bóng của một đứa trẻ ngáp ngắn ngáp dài vừa ngủ dậy. Trên chiếc giường vải gấm mềm mại làm bằng gỗ gụ đỏ, những lớp chăn gối ấm áp vương vãi xung quanh, cái lật cái úp, ôm lấy cơ thể thằng bé. Xúm xít xung quanh là các tì nữ, cô này bưng khăn tơ tằm, cô kia ôm chậu đồng nước ấm pha thuốc, cô nọ lại vỗ về đứa trẻ rửa mặt, tay vuốt vuốt lưng dỗ dành dịu dàng.
Có người lau mặt cho nó. Lại có người mặc áo cho nó. Cái áo lụa thêu tay, tỉ mỉ và nắn nót đến từng sợi chỉ màu sang trọng.
Có người hớt hải lấy đôi hài vải nhung cho nó.
Đứa trẻ độc đinh, tên Thời, đệm hiệu là Tiểu, họ Trình, đang tuổi ăn tuổi lớn, năm nay lên mười hai. Thằng nhóc hoạt ngôn, hiếu động, háo thắng, và vô cùng ham chơi, bên cạnh những đặc điểm thường thấy mà người đời nghĩ về một cậu ấm thiếu gia nhà quan. Sinh ra bởi một gia chủ có truyền thống học hành, có quan lộ hanh thông, cậu Trình phải chăng cũng mang trong mình một thiên phú nhất định với cái chữ, dẫu cái thiên phú ấy đến giờ cũng chưa có ý định bộc lộ ra như với các bậc cha anh thế hệ trước của cậu.
…
Ở ngay gần cái cầu khỉ bằng tre tạm bợ dựng nên trên một khúc sông Nguyệt nào đó gần phủ nhà Trình, là một căn nhà lụp xụp, xiêu vẹo như sắp đổ. Mái ngói đỏ vỡ nát, lồ lộ những khung dầm nhà bằng gỗ đã bị mối và nước mưa bào mòn, từng sợi xơ gỗ túa ra, oằn mình, cong cớn phần ruột bở bột, trắng hếu. Bức tường nhà xung quanh lem luốc bồ hóng, than và bụi đường, lởm chởm những đám rêu xanh trơn trượt đeo bám như những oan hồn phiền phức. Chốc chốc, trên bức tường ấy, lại phập phồng âm thanh của gió thổi rít qua lỗ thủng được chắp vá tạm bợ bằng những tấm tre nứa bạc màu.
Đằng trước nhà, người ta còn thấy một cái bụi chuối héo rũ, lá vàng ủng như người bị bệnh gan. Kiến bu từng đàn trên mặt đất bùn, kéo nhau lên trên thân cây già cỗi, thích thú quấn quít lớp nhựa đen sì, dính dớp đất cát. Từng tiếng âm thanh xoèn xoẹt khe khẽ vang lên, nghe như tiếng dế, tiếng xén tóc, hay chính là tiếng thở dài cam chịu của cái cây đáng thương.
Tu hú kêu ai oán. Tu hú ở đây chẳng kêu để gọi mùa hè. Nó kêu như chán ghét, như khó chịu với chính cái không khí tù túng và ngạt thở của làng này.
“Thằng mất dạy kia! Mày có nhanh lên không? Tao lại cho cái tát bây giờ!”
“D-Dạ… Con vào ngay đây ạ! Con xin lỗi bà…”
Tiếng chửi bới the thé văng vẳng từ đằng sau nhà, chỗ cái bể nước bé tẹo, được xây đắp tạm bợ trên nền đất rêu trơn trượt.
Một thằng bé gầy guộc, mặc cái áo nâu sòng, vá chằng vá đụp những mảnh vải cũ mèm, hẳn cũng được cắt ra từ cái áo đã được truyền lại qua cả thế hệ anh chị em không tên nào mà lớn lên. Dưới ánh nắng le lói qua bóng cây bàng già, mái tóc trắng kỳ lạ của thằng bé cắm vào trong cái bể nước đen ngòm, sâu hoắm như đang há mồm, định nuốt chửng sinh vật yếu ớt kia. Đôi tay nhỏ bé, chai sần, run rẩy níu lấy quai của cái chậu sắt, khó nhọc kéo lên từng đợt nước mưa lõng bõng lá cây rụng.
Mồ hôi ứa ra trên tấm lưng gầy gò run rẩy, đối gắt với sự lạnh lẽo của bể nước mưa qua đêm thật khiến người ta khó chịu.
Loay hoay kéo thêm dăm ba chậu nước nữa, thằng bé mím môi, ngửa người ra sau, khệ nệ bê từng thùng nước chui vào trong nhà, vào trong gian bếp ngập mùi khói cay nồng, rồi không trở ra ngoài nữa.
Thằng nhóc đó là con trai nhà Lục, tên Quang, mười tuổi. Gọi là “con” nhà Lục, vốn là để cho thằng bé đỡ thấy tủi thân, vì nó chẳng còn bố mẹ, chỉ có duy nhất bà ngoại là người thân thích. Mụ nổi tiếng cọc cằn, tính tình gàn dở, lại nghiện rượu, chẳng mấy khi tỉnh táo, thành ra cả cái làng Đục cũng chẳng có ai muốn dây vào với mụ. Mụ mà tỉnh táo, thì mụ chửi người ta ít, còn một khi mụ nốc rượu vào rồi, thì mụ chửi còn nhiều hơn.
Chỉ khổ thằng Quang. Hàng xóm láng giềng chẳng bao giờ thấy nó được yên thân.
Vậy mà nó cứ nhẫn nhịn, vẫn hiền lành, vẫn chỉ cúi mặt xuống đất mà cặm cụi. Chẳng kêu than, chẳng oán trách.
Người ta hỏi thì nó đáp lời, ngoan ngoãn và dịu dàng, chẳng nổi cáu với ai bao giờ. Bị lườm nguýt, khinh miệt, ghét bỏ, bị chì chiết bằng mấy lời khiếm nhã, nó cũng cứ cụp cái đôi mắt xuống, bước đi lầm lũi như con mèo hen trong xó bếp.
Có người ác miệng, lại bảo nhà Lục vì nghiệp chướng từ kiếp trước, mả táng hàm chó từ thời gia tiên ông bà nhà nó, dẫn đến cơ sự khó năm đời mười kiếp như bây giờ. Có người kia lại phỏng, nhà nó phạm úy, phúc bất trùng lai, hay do mồ mả cụ tổ đặt nhầm vào đất dữ, vào âm trạch, nên bao thế hệ gặp chuyện tai ương. Phải có thế, thì mới bố mất sớm, mẹ bỏ đi biệt xứ, bà già nghiện rượu, lại hâm dở, chân đau, nên chung quy chẳng khác gì người rơm, sống như chết, chẳng ai thèm đoái hoài, thuê mướn, hỏi han, cứ thế mà đeo bám, đèo bồng lên tấm lưng nhỏ của đứa bé đáng thương.
Đã thế, nhà đẻ được mỗi một mụn con trai, thì lại chẳng hiểu sao nó có cái thứ màu tóc quái đản kia. Tóc nó trắng, nhưng không trắng bạc như người già, mà lại trắng mịn, bàng bạc, ngà ngà như màu của đám mây lững lờ trôi trên bầu trời vời vợi.
Rồi lại còn thêm cái ô danh, cái phận người làng Đục. Cái phận ấy như cái gông nặng nhọc, mãi mãi không bao giờ rút ra được, mà cứ ngự ở đấy như thứ bệnh tật nan y khó chữa.
Âu cũng là một đời.
Một đời này, được cơm bưng nước rót, được kẻ hầu người hạ, trong tay là bát yến sào chưng đường phèn nghi ngút khói.
Một đời kia, lủi thủi một mình, quanh quẩn xó bếp, đôi tay gầy gò lạo xạo cạo những miếng cơm cháy ở đáy niêu đất, nhai trệu trạo cùng miếng cà pháo lép kẹp.
Một đời, mà khác nhau đến thế.
…
Ngày qua ngày, mùa qua mùa nối tiếp theo nhau, lặng lẽ bước đi.
Chốc chốc đã đến cái mùa ấy, cái mùa mà người nghèo sợ hãi. Làng Đục, chẳng dám ngoại lệ.
Văng vẳng đâu đó vang lên âm thanh não nề của tiếng tù và. Âm thanh mà với làng Đục, tựa như hồi chuông thêm của sự bất hạnh, khốn đốn đủ đường. Người ta đi thu thuế, thu tô của làng Đục.
“Thằng kia! Nộp ngay tiền thuế ra đây!”
“Tôi không có!”
Cứ thế. Nhà nào yên ổn thì chỉ nghe tiếng lạch cạch đóng mở cửa. Nhà nào khốn nạn, thì đành cắn răng mà chịu đựng tiếng chửi bới, tiếng đánh đập. Tiếng kêu than, tiếng khóc rên rỉ, tiếng cằn nhằn, tiếng quát tháo, tiếng chó sủa. Đủ loại thứ âm thanh tạp nham và hỗn loạn, khiến tiếng hát lanh lảnh bên kia sông Nguyệt chẳng thể nào cản phá và gột rửa.
…
Sau cái mùa ấy, người ta kháo nhau rằng nhà mụ Lục già nghiện rượu giờ chỉ còn mỗi mình mụ. Mỗi người mỗi chuyện, bày vẽ ra đủ thứ kịch bản cho chuyện thằng nhãi tóc trắng kia biến mất, như thể là một thú vui giải trí cho khuây khỏa nỗi u uất cái nghèo và sự mệt mỏi trên cơ thể rã rời của những kẻ tôi tớ làm thuê.
“Này! Sao không thấy thằng bé mọi khi ở nhà nữa?”
“Lại còn hỏi! Thấy đồn là bị cho đi hầu nhà nào lấy tiền rồi! Mụ có làm được gì đâu, không có tiền đóng sưu, chúng nó nhổ răng ra!”
“Bé như cái kẹo mút dở thế thì ai mà thèm thuê! Chắc nó bỏ nhà đi rồi chứ!”
“Chẳng biết cái đếch gì! Sáng hôm qua, tinh mơ, đã có thị vệ phủ Trình bên làng Kiều sang đây kí tá, mụ tức thì bán thằng nhóc cho bên đó làm người ở rồi. Nghe đâu được mỗi một nén bạc…”
“Khổ thân nó chửa? Mụ già tồi tệ thật!”
“...Nhưng chẳng làm thế thì chết đói, hoặc bị người ta đánh chết trước khi chết đói!”
Tiếng xì xầm to nhỏ của người Làng Đục cứ thế chìm lỉm vào tiếng bìm bịp kêu chiều, rồi tan loãng trên mặt sông Nguyệt. Chẳng ai biết, cũng chẳng ai buồn bận tâm xem sinh mệnh bé tẹo như cái kẹo ấy sẽ trôi dạt về đâu giữa cái lầu son gác tía bề thế phía bên kia bờ.
Thế là, cái nhà mái ngói trọc hếu ở ngay cái bụi chuối héo rũ, chẳng còn tiếng loẹt xoẹt quét sân của thằng bé để át đi tiếng chửi đổng của bà già gàn dở kia nữa.
…
Cảnh vật ở hai bên bờ sông lầm lũi, từ tốn trôi tuột về phía sau như một thước phim bị hỏng. Gió đêm hè trườn lướt trên làn da lạnh buốt, len lỏi vào từng lỗ chân lông, đùa nghịch với mọi xúc cảm nguyên thủy nhất, khi lòng người lại được quay trở về khoảnh khắc yên bình hiếm có. Tiếng chão chuộc lác đác vang lên, xen lẫn trong từng búp lá cây còn mơ màng ngủ say, trong lớp áo sương đêm long lanh và sạch sẽ. Mặt trăng lững lờ treo trên nền trời, thả xuống chốn tiêu điều này những bàn tay màu bạc, ôm ấp lấy những lòng đường lởm chởm đất đá, che phủ lấy những nụ hoa chưa nở, gột rửa đi cái lở loét, râm ran của lòng người trước khi chúng trở nặng mỗi độ hè tới thu sang.
Trên con đường đất nâu sẫm vắng vẻ, một vài bóng người lớn cùng cái bóng nhỏ bé của một đứa trẻ từ từ cao lên, thoắt ẩn thoắt hiện. Thỉnh thoảng, lại có tiếng xuýt xoa cao giọng, càu nhàu, ra lệnh cho đứa con nít nhanh chân lên.
…
Phủ họ Trình ở Làng Kiều không ồn ào tiếng chó sủa gắt gỏng, không có tiếng chửi bới hay mạt sát. Sự giàu sang đắp lên nơi này một lớp áo tĩnh lặng đến uy nghiêm, lạnh lẽo và ngột ngạt.
Lục Quang bước qua bậc cửa gỗ lim chà nhẵn bóng, đôi bàn chân trần nứt nẻ, dính đầy bùn đất của Làng Đục ngập ngừng chạm xuống nền gạch Bát Tràng đỏ au. Cảm giác lạnh lẽo từ lớp gạch nung truyền thẳng lên gót chân, chạy dọc sống lưng, làm đứa trẻ mười tuổi khẽ run rẩy.
Thằng bé đưa mắt dè dặt, nhìn quanh. Đôi mắt lúc nào cũng cụp xuống cùng hàng lông mi gần như chẳng bao giờ nâng lên, giờ lại khẽ cảnh giác và phần nào run rẩy, lo lắng như kiếm tìm một điều gì đó.
Quang đang đứng ở chỗ nào, tựa như cái gian nghỉ trước khi bước chân vào nhà chính. Nội thất được bố trí đối xứng, điểm tô họa tiết và thiết kế hình rồng phượng, phủ lên một lớp vàng bạc óng ánh và trong suốt, tựa như có thể soi gương lên trên được. Những bình hoa được hun đúc, tạo đủ kiểu dáng hình thù phức tạp và công phu, ôm ấp lấy những đóa tường vi, bông mẫu đơn và những thứ cây cỏ kiều diễm khác mà em chẳng thể nào biết tên. Tượng rồng, đầu hổ, ngà voi. Bốn bức tranh tứ bình Tùng - Cúc - Trúc - Mai. Không có thứ gì là không có.
Đẹp quá. Quang thầm nghĩ bụng.
Thoang thoảng theo mùi ngai ngái mằn mặn của sương đêm, hơi nhang trầm từ gian thờ tổ tỏa ra, quyện với mùi hoa mộc hương nhàn nhạt, thứ mùi vị vương giả xa lạ ấy trôi qua mũi, nhảy múa trên từng tế bào khứu giác của thằng nhóc họ Lục, nhắc nhở em về sự hèn mọn tột cùng của bản thân.
Rồi, bất thình lình một gã gia đinh chạy xộc tới, lôi em xuống chái bếp sau.
Bộ áo nâu sồng vá chằng vá đụp bị lột ra, rồi những gáo nước lạnh buốt lại dội lên cái thân hình gầy guộc đầy sẹo roi, nhằm gột rửa đi chút bùn đất còn vương vãi, đeo bám trên làn da xanh xao của thằng nhóc.
Rồi người ta lại chồng vào người nó một bộ vạt hò bằng vải bố mỏng, thô ráp, nhuộm màu xám xịt, u ám.
"Vào phủ họ Trình, thì phải nhớ lấy quy củ." Lão quản gia gõ gõ cái tẩu thuốc bằng đồng vào cột cột nhà, cất giọng rề rà nhưng lạnh lẽo. "Mắt phải nhìn xuống đất, mồm phải ngậm chặt lại. Nghe chưa, thằng nhãi ranh?"
Tiếng rít qua kẽ răng của thêm mụ quản sự già bồi vào, kèm theo một cái véo đau điếng vào bắp tay khiến Lục Quang giật thót người.
Lục Quang quỳ rạp trên nền gạch đỏ, toàn thân run rẩy vì lạnh. Em không kêu ca một lời, chỉ gật đầu cái rụp.
Thân em như hạt mưa sa.
Hạt vào đài các, hạt ra ruộng cày
Từ ngày đó, trong hàng chục gia nhân đi lại như những cái bóng ma vô hồn của phủ họ Trình, có thêm một thân hình gầy guộc, nhỏ bé.
Công việc của Lục Quang là những việc hèn mọn, thấp kém nhất. Thức dậy từ lúc gà chưa gáy sáng, cọ rửa mớ xoong nồi dính đầy mỡ lợn dưới bể nước lạnh ngắt, nhổ cỏ ở quanh hàng chục hòn non bộ trong vườn mận, và khi mặt trời lên chói chang, em phải ôm cây chổi tre cao hơn cả đầu mình, quét sạch những dải lá rụng dọc theo bức tường rêu phong dẫn vào khu hậu viện, nơi thư phòng của cậu chủ ngự trị.
Lục Quang làm việc như một cái máy. Không than vãn, không lười biếng. Em hệt như con rùa cố gắng thu mình rụt cổ vào bên trong cái mai, nén chặt cho hơi thở của mình mỏng lại tựa thinh không, như vô hình, để không ai phải chú ý đến sự tồn tại thừa thãi của bản thân.
Mỗi một ngày trôi qua, cùng với những nỗi đau nhức ê buốt nơi bàn chân sưng tấy và phồng rộp vì đi lại quá nhiều, với cổ họng khàn đau, với những nghẹn ứ đắng chát khi cơn gió lạnh ám lấy cơ thể khi em vẫn gắng gượng bám lấy cây chổi tre, Lục Quang cũng cảm thấy sự hiện diện của mình nhỏ bé tựa như hạt bụi vô nghĩa - đúng như những điều em mong đợi.
Cẩn thận đi men theo những bức tường rào phủ kín dây leo, không bao giờ dám ngẩng đầu lên dù chỉ một lần, để ngắm nhìn những lợp ngói đỏ rực rỡ, tán tỉnh và gian díu bên hàng hoa lưu ly quyến rũ, hay hé mắt theo những vạt áo lụa là tung bay của bậc bề trên, không bao giờ được phạm húy mà để cho mình được tò mò về khuôn mặt đằng sau gấm vóc sắc màu ấy.
Phủ nhà họ Trình đã tôi luyện cho em một năng lực đặc biệt. Một sự tự trọng quái đản khi chính em cũng cho rằng điều đó là đúng đắn. Em không cần có tên, không cần có một danh phận, không cần một sự hiện diện nào trong cái biệt phủ xa hoa và lộng lẫy này. Như mọi gia nhân, gia đinh, kẻ hầu người ở khác.
Những người như em, như bọn họ, không cần, và không nên khiến nhân gian này phải dành ra chút tiện nghi, chút thư ngộ nào để ban tặng một sự hiện diện.
Bởi lẽ, cần đâu phải hiện diện, khi sự có mặt của những kẻ đáng thương ấy lại làm cho chút sắc cảnh bồng lai nơi này, phần nào thô kệch và xấu xí đi vài phần?
Chỉ cần người ta biết là mình ở đó, và làm tốt phần việc được giao.
Lục Quang, dưới lòng tự trọng của chính mình, lại coi đó là một niềm tự tôn, là điều đúng đắn mới mà em cần phải học. Đúng vậy.
Chỉ cần thế là đủ. Không nhìn. Không hỏi. Không nói. Không phản ứng. Không cãi lại.
Không cần được nghe. Không cần được hiểu. Không cần được biết.
Không cần có tên.
Nắm chặt cây chổi tre trong tay, em khẽ nuốt nước bọt, tựa hồ như tự nhủ, bản thân em đã nguyện nuốt trôi xuống cả sự hiện diện, cả linh hồn, cả nhân tâm, cả cái tên đẹp đẽ, cả cái tiếng nói mà tạo hóa ban tặng cho em từ khi em được sinh ra là một con người. Tất cả, tất cả những thứ kiêu kỳ, xa xỉ ấy trôi trong khoang miệng, trườn bò, ẩm ướt trên đầu lưỡi, bờ môi, lan vào trong cổ họng, choán lấy thực quản và rơi xuống bụng nhẹ bẫng như một đóa phù dung trong mưa gió.
Hà.
Nhưng em có giấu mình kỹ đến đâu, có chui rúc vào trong cái mai rùa của riêng mình đi chăng nữa, thì cái màu tóc mây bàng bạc, kỳ diệu và bồng bềnh ấy vẫn không làm sao mà lẫn đi được, mà lại càng nổi bật dưới cái nắng rực rỡ của mùa hè. Tiếng chổi tre nhẫn nại, cùng với đám mây nhỏ trên đầu em, đã một ngày, vô tình lọt vào tầm mắt của một kẻ không ngờ tới.
Trưa mùa hạ, nắng đổ lửa xuống Làng Kiều. Không khí trong khu hậu viện oai nghiêm đặc quánh lại vì nóng bức, thiêu đốt cả mùi mực Tàu đang nằm yên vị bên cạnh mớ giáo lý Khổng Mạnh, tỏa ra một làn hương khen khét phát ra từ thư phòng xa hoa.
Trình Tiểu Thời chán nản, vung tay quẳng cuốn sách mỏng xuống mặt kỷ trà. Tranh thủ lúc cụ đồ già mải ngâm thơ, vị thiếu gia mười một tuổi nhẹ nhàng luồn qua cửa ngách hé mở, nhảy tót ra ngoài. Ngó nghiêng, cẩn trọng.
Vắng lặng. Chỉ có ánh nắng chói chang phủ lên mặt sân gạch nóng bỏng, cùng tiếng chim phần phật vẫy cánh trên những tàu phượng đỏ. Xa xa, thỉnh thoảng cậu còn nghe thấy tiếng một vài con cá tinh nghịch, quẫy đuôi đánh vào mặt nước hồ sen. Tịnh không một bóng người.
Phóng một mạch hướng thẳng đến khu vườn ở gần thư phòng, cậu quý tử đu người, trèo thoăn thoắt lên chạc cây nhãn cổ thụ rợp bóng mát rượi ngay sát bờ tường, vắt vẻo đung đưa đôi chân bọc trong đôi hài nhung đen êm ái.
Chán ngắt. Cái chốn lầu son gác tía này lúc nào cũng tĩnh mịch đến khó chịu.
Đang lúc Trình Tiểu Thời ngáp dài, định nhắm mắt đánh một giấc, thì từ phía lối đi rải sỏi vòng qua hòn non bộ, một thứ âm thanh chậm rãi vang lên.
Xoẹt.
Tiếng chổi tre quệt xuống nền gạch. Không phải là kiểu quét lề mề, uể oải của đám gia nhân lười biếng, cũng chẳng phải tiếng chổi quét vội vã, nịnh nọt khi thấy bà chủ đi qua. Nó đều đặn. Nhẫn nại. Âm thanh khô khốc của những nan tre nhanh nhẹn bắt lấy từng chiếc lá bàng rụng rơi, đang héo dần dưới nắng hè đổ lửa, gom từng sợi cỏ khô cong queo, tước đi sự u tịch đáng ghét của cái hậu viện này.
Trình Tiểu Thời nhíu mày, khẽ rẽ tán lá cây nhãn, hướng đôi mắt nhìn xuống.
Dưới cái nắng ban trưa hắt những vệt sáng loang lổ màu hổ phách qua vòm cây, một thân hình nhỏ bé đang cặm cụi đưa tay theo từng nhịp chổi. Đứa trẻ ấy gầy nhom, lọt thỏm trong bộ áo xám rộng thùng thình, bàn tay bé xíu, gầy nhom đến nổi gân xanh, nắm lấy cái cán phải to bằng cổ tay nó.
Nhưng thứ ghim chặt ánh mắt của vị thiếu gia hống hách lại không phải là vẻ bề ngoài hèn mọn hay hành động chậm rãi ấy. Dưới ánh nắng chói chang, mái tóc của đứa trẻ kia rực lên một màu trắng ngà xốp nhẹ, bồng bềnh như một đám mây đi lạc, phản chiếu ánh sáng đến mức chói lóa, rực rỡ như một thứ bùa phép kỳ diệu chỉ có trong truyện cổ tích.
Mái tóc ấy, khi tình cờ sánh vai cùng với những mảng màu u tối, già cỗi của bức tường cao ngạo, uy nghiêm, cùng những lề thói ngột ngạt, những khuôn vàng thước ngọc ngàn đời bất di bất dịch của phủ họ Trình, lại càng khiến cho người ta phải vô thức mà nhìn dõi theo mãi không thôi.
Xoẹt.
Đứa trẻ ấy vẫn không hề hay biết có người đang dõi theo, chỉ cúi gập tấm lưng gầy, nhích từng bước một, ngoan ngoãn hoàn thành phần việc tẻ nhạt của mình.
Trên cành nhãn cao, Trình Tiểu Thời nín thở. Bàn tay đang vin cành lá bất giác siết chặt, đôi mắt tinh anh hẹp dài nheo lại. Sự tò mò, ngứa ngáy xen lẫn một cảm giác lạ lùng nào đó râm ran lan từ gót chân lên đỉnh đầu cậu thiếu niên.
Người ta gọi đây là gì nhỉ. À, tò mò. Tò mò, đúng rồi.
Sự hiếu kỳ trong lòng Trình Tiểu Thời tự dưng trào dâng, cắn nuốt hết thảy mớ giáo lý Khổng Mạnh khô khan ban nãy. Cậu thiếu niên khẽ đưa tay ra đằng sau trên đỉnh đầu, bứt một quả nhãn lồng to nhất, lớp vỏ sần sùi nứt ra, tươm thứ nước ngọt lịm cùng phần thịt quả thơm lừng, căng mọng.
Quả này chắc ngọt lắm.
Cậu ngắm nghía một chút, rồi cố ý buông lơi những ngón tay, khẽ đưa mạnh cùi trỏ. Rồi thả tay. Đôi mắt vẫn khóa chặt vào cái hình bóng xám xịt nhỏ bé đang ở cách đó không xa.
Bộp.
Quả nhãn rơi trúng vai áo xám, rồi rơi xuống, lăn lông lốc trên nền gạch Bát Tràng, dừng lại ngay mũi chân Lục Quang.
Tiếng chổi tre bỗng nhiên tắt lịm. Đứa trẻ giật thót mình, đôi tay gầy ngừng hẳn chuyển động nhịp nhàng, hơi thở vô thức hắt ra cùng những bó cơ dồn đống lại, thắt mạnh như thể một tên trộm lén lút bị gia chủ bắt gặp. Chiếc chổi rơi, va vào bờ tường.
Lục Quang vẫn cúi gằm mặt, run rẩy, khẽ quay đầu ra phía sau lưng. Hai bàn tay còn bám bụi của em cuộn tròn vào nhau. Đôi mắt long lanh khẽ xao động, tựa như thể quả nhãn kia, vừa rơi tõm vào mặt hồ soi bóng mây xanh trong ánh nhìn. Một thứ phản xạ vô điều kiện của kẻ hèn yếu lớn lên trong đòn roi, trui rèn từ những khổ đau, xước xát của nhân gian chợt dâng lên nóng bỏng trong dạ dày, cuộn xoáy nơi lồng ngực em, rồi kéo sụp người em xuống đất. Quang luống cuống quỳ phủ phục xuống sân, đầu cúi gập, vầng trán khẽ chạm vào nền sân nóng bỏng.
“Con… con lạy cậu… con không dám lười biếng… Cậu đừng đánh con mà tội nghiệp…”
Giọng thằng bé vỡ vụn, run rẩy như một cành cây khô trước gió, đôi bàn tay chai sần bấu chặt vào vạt áo xám thô ráp. Em thu mình lại thành một khối nhỏ xíu, nhắm nghiền mắt chờ đợi một cái bạt tai, một câu chửi bới, mắng mỏ, hoặc tệ hơn, một cú đạp tàn nhẫn giáng xuống lưng.
Trên cành cao, Trình Tiểu Thời hơi sững sờ, nhíu mày quan sát.
Nụ cười nhăn nhở, ngạo mạn lúc nào cũng treo trên môi bỗng chốc tan biến, thay vào đó là một cái nhíu miệng không hài lòng, xen lẫn chút khó hiểu.
Vốn cậu chỉ định thử ném một quả nhãn để xem đám mây kia sẽ ngước lên nhìn mình bằng vẻ mặt gì. Cậu Trình hoàn toàn không ngờ tới một phản ứng tiêu cực và kinh hãi đến nhường này.
Thằng nhóc này…
Trình Tiểu Thời nhìn xuống cái gáy nhỏ, nhợt nhạt và gầy gò đang run lên bần bật dưới kia. Cậu quý tử chợt nhớ lại những bài học mà chỉ vừa mới đây thôi, còn lanh lảnh vang lên trong thư phòng uy nghiêm, cùng người thầy đồ già kính cẩn. Những giáo lý, những thuyết sách, những giá trị truyền thống muôn đời bỗng chốc hiện hình, tựa như tấm dải lụa vàng rực rỡ, êm ái cuốn lấy cái suy nghĩ vẩn vơ của một đứa trẻ đang chập chững bước trên con đường trở thành một bậc quan phụ mẫu, của trí tuệ, của văn thư và nghiên mực.
Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín.
Những câu ca dao than thân, trách phận.
Những áng văn chương của những bậc lão thành trong văn đàn viết về tình yêu thương con người.
Lớp lớp những tấm chiếu cầu hiền, văn sách kêu gọi dân tộc phải biết lưu giữ, trọng dụng nhân tài, vì hiền tài là nguyên khí của Tổ Quốc.
Kẻ làm trai cho đáng nên trai. Cho ngất ngưởng, cho cao ngạo, cho không thẹn hổ với non sông, với giang sơn gấm vóc.
Cậu Trình khe khẽ hít thở. Gì thế nhỉ.
Tại sao những thứ giáo lý cao cao tại thượng, sâu sắc và lý tưởng ấy, lại chớp nhoáng hiện ra nơi đôi mắt của kẻ nam nhi chưa lớn, vào cái giây phút mà cậu nhìn thấy tên gia nô hèn mọn đang run rẩy và sợ hãi quỳ sụp dưới gốc nhãn uy nghi của sân viện?
Cứ như cậu Trình thấy mình lớn hẳn ra.
Sách thánh hiền dạy người ta thương dân như thương con. Thương người như thể thương thân. Văn chương bất hủ cổ kim xưa nay đều được viết bằng huyết lệ. Huyết lệ rơi xuống, rỉ ra trên trang giấy, là lớp lang cho dòng chảy vàng son của dân tộc, là kết tinh từ một lòng đau đáu với dân và với nước.
Dẫu mà, dưới cây cao bóng cả, lại có một sinh mệnh đang run rẩy, quỳ xuống cầu xin sự tha bổng trước bậc nhân nghĩa trượng phu, chỉ vì một quả nhãn rơi.
Một thứ cảm giác nghẹn đắng, lợn cợn dâng lên nơi cổ họng vị thiếu gia.
Phịch.
Trình Tiểu Thời phi người từ trên cây xuống. Vạt áo lụa xanh ngọc lướt qua khoảng không, đáp gọn ghẽ trước mặt đứa trẻ. Mũi hài bằng nhung thêu chỉ vàng kiêu hãnh đi quanh, rồi dừng lại ngay sát đôi bàn chân trần nứt nẻ, dính bụi và đen đúa của Lục Quang.
Hai tầng giai cấp, hai thế giới đã từng cách biệt nhau bởi một dòng sông Nguyệt, giờ đây đối diện nhau trên cùng một khoảnh sân gạch.
“Ai làm gì mà ngươi quỳ rạp ra thế?” Trình Tiểu Thời cất giọng. Âm sắc mang cái uy của kẻ bề trên, nhưng lại cố tình hạ thấp xuống, rũ bỏ đi vẻ hách dịch thường ngày. “Ngẩng mặt lên ta xem.”
Lục Quang cắn môi, rụt rè nâng cằm lên.
Khoảnh khắc ấy, Trình Tiểu Thời mới nhìn rõ khuôn mặt của đám mây nọ. Lấm lem bùn đất, nhễ nhại mồ hôi, vầng trán cao xô lệch những nếp nhăn lại vì bối rối. Thế nhưng, không chỉ có vậy.
Đứa trẻ ấy sở hữu một đôi mắt vô cùng kỳ lạ. Đôi mắt tĩnh lặng, trong vắt như bầu trời những ngày thu Làng Kiều không gợn bóng mây, chứa đựng một sự cam chịu, nhẫn nhục đến lạ thường. Đôi mắt mà dường như người ta chẳng bao giờ được trông thấy, mà chỉ nhỏ bé ẩn nấp sau những tay áo vạt hò, những tán lá cây xanh mướt, thấp thoáng đằng sau nơi bể nước của một kẻ suốt đời cúi mình.
Của một dương gian không êm đềm.
Của một cuộc đời không mong đợi.
Trình Tiểu Thời hơi khom lưng xuống, đôi mắt phượng hẹp dài khóa chặt lấy đôi mắt đặc biệt của người đối diện.
“Ngươi tên là gì?”
“Dạ… con tên Quang.” Lục Quang ngập ngừng đáp, giọng nói đứt quãng vừa sợ hãi, xen lẫn bối rối và dè dặt.
“Quang à…” Trình Tiểu Thời lẩm nhẩm cái tên ấy trong miệng. Cậu quý tử vươn tay, nhặt quả nhãn lồng ban nãy lên khỏi mặt đất. Đôi bàn tay búp măng trắng trẻo, lấm tấm vài vết mực Tàu chậm rãi bóc đi lớp vỏ sần sùi. Cùi nhãn trắng ngần, tươm nước trong veo hiện ra, tỏa ra một mùi hương ngọt lịm, thanh mát giữa trưa hè oi ả.
Chẳng nói chẳng rằng, Trình Tiểu Thời chìa tay ra, dúi thẳng phần thịt nhãn ngọt ngào ấy vào lòng bàn tay thô ráp, chai sần của Lục Quang.
“Ăn đi. Ngọt lắm.”
Lục Quang mở to mắt sững sờ. Đôi môi nứt nẻ khẽ hé ra nhưng không thốt nên lời. Ở Làng Đục, thứ người ta ném cho nhau chỉ có những cái bạt tai nảy đom đóm mắt, những câu chửi rủa cay độc, những củ khoai hà mốc meo lấm bùn, hay những củ sắn còn lợn cợn đất và khô khốc như ngói. Từ khi sinh ra cất tiếng khóc chào đời, chưa từng có ai ban phát cho em một thứ gì nguyên vẹn, thơm tho và ngọt ngào đến thế.
Em nào dám đâu.
“Cầm lấy. Ta cho, không ai dám mắng ngươi đâu.” Trình Tiểu Thời hất nhẹ cằm, rụt tay lại rồi chắp ra sau lưng, tự dưng bày ra cái vẻ đạo mạo, đĩnh đạc của một tiểu thiếu gia. “Từ mai, cứ đến giờ Ngọ, ta cho phép ngươi lại đây quét sân. Nhưng nhớ, thấy cụ đồ thì phải ho lên một tiếng báo hiệu cho ta. Nếu ngoan ngoãn làm hoa tiêu báo hiệu cho ta trốn ngủ trưa, ngày nào ta cũng vặt nhãn lồng cho ăn. Nghe rõ chưa?”
Lục Quang ngơ ngác nhìn nụ cười ngạo mạn, tự tin của người trước mặt, rồi lại cúi xuống nhìn quả nhãn lồng trắng muốt đang nằm chênh vênh trong lòng bàn tay mình. Cái vị ngọt ngào, cái mát lạnh của thịt quả, hay của chính trưa hè rực lửa này, bỗng chốc rịn ra, ôm ấp lấy lớp da thô ráp, thấm một chút hơi ấm kỳ lạ vào tận sâu trong lồng ngực. Sự sợ hãi cố hữu vốn ngự trị nơi trái tim em tựa như một cơn mưa mù vĩnh cửu, chợt tự dưng tan biến vào hư vô đi một nửa.
Em rụt rè thu tay lại, áp quả nhãn vào ngực, rồi ngoan ngoãn gật đầu.
Và thế là, một giao kèo vụng trộm được thiết lập. Trên khu vườn sân viện, dưới gốc nhãn ngọt ngào, trong làn gió heo may dịu dàng của một mùa hè nóng bỏng.
…
Những ngày tháng sau đó, cái góc sân rêu phong dưới gốc nhãn cổ thụ trở thành thế giới riêng của hai đứa trẻ, với cái lời hứa kia vẫn được giữ kín như một kho báu ẩn giấu dưới lớp đất cát hậu viện.
Trình Tiểu Thời sẽ trốn học, sẽ kiêu ngạo vắt vẻo trên cành nhãn đọc mấy cuốn truyện nghĩa hiệp, thỉnh thoảng lại bóc một quả nhãn mọng nước ném xuống cho đứa trẻ quét sân. Lục Quang sẽ cúi đầu, ôm cây chổi tre quét sạch những chiếc lá rụng, nhưng đôi tai em đã quen nghe tiếng cười ranh mãnh của cậu chủ, và bàn tay em sẽ biết chìa ra, đón lấy những quả ngọt bằng một sự dũng cảm và chủ động hơn.
Mùa hạ lùi lũi qua đi, nhường chỗ cho mùa thu hanh hao rụng lá, rồi cái lạnh tê tái của mùa đông xứ Bắc tràn về, nhuộm xám ngắt cả dòng sông Nguyệt.
Khi những quả nhãn lồng ngọt lịm trên cây đã rơi rụng, Trình Tiểu Thời sẽ đổi sang những quả thị thơm phức giấu trong tay áo lụa, hay dăm ba chiếc bánh khảo gói lá chuối khô mà cậu ấm nhân danh bề trên nhét vào tay Lục Quang mỗi lần em run lên cầm cập bên bể nước bếp sau. Sự bảo bọc của cậu Trình mười hai tuổi chỉ đơn giản là thế thôi.
Bốc đồng, thích ra oai trượng nghĩa, thích nhìn thấy đôi mắt trong veo của thằng nhóc làng Đục sáng lên mỗi lần nhận được quà.
Cứ thế, em với cậu, một ở trên cành cao, một ở dưới tán lá hèn mọn, lại trở thành một phần nào đó đủ lớn trong kí ức của người kia - một kí ức không quá mãnh liệt và sâu thẳm, nhưng luôn ở đó, là lớp vải lụa mềm mại ôm ấp lấy tuổi thơ không trọn vẹn niềm vui.
Có lẽ, trong một khoảnh khắc nhỏ nhoi nào đó của một ngày hè bình thường như bao ngày hè, cậu Trình đã nhìn thấy được một vẻ gì đó của Lục Quang. Một đám mây trôi, như cậu nghĩ.
Có lẽ, trong đôi mắt tinh anh, kiêu căng ấy, đã khoác lên một lăng kính đặc biệt, chỉ để nhìn đứa gia nhân nhỏ bé và nhẫn nại.
Có lẽ, trong lồng ngực nứt nẻ tình yêu thương và run rẩy khi làn gió lùa vào vết sẹo, Lục Quang đã hiếm khi còn cảm thấy lạnh lẽo hay ngột ngạt.
Và có lẽ, làn nước trong vắt như mặt gương hồ đong đầy nơi cửa sổ tâm hồn của em, đã dần dám can đảm, mở rộng, để được nhìn, được dõi theo nụ cười rực rỡ, theo cái tà áo xanh ngọc phú quý. Mà không còn phải run rẩy.
Thời gian tựa như bóng câu qua cửa sổ, chớp mắt, mùa lại nối theo mùa. Dịu dàng, êm ấm và yên bình.
Bầu trời cũng đổi thay, mỗi mùa lại khoác lên mình một bộ xiêm y rực rỡ và đáng yêu. Cái hè đổ lửa qua đi, nàng Thu lại đến, rồi cô Đông ở lại. Người ta thấy trong phủ nhà Trình, cứ thế mà mỗi mùa trôi qua, vẫn mang cái vẻ trầm mặc, uy nghi và cao quý. Tựa như một bậc quân sư của thế thời, bệ vệ và đĩnh đạc tọa lạc giữa đất trời đổi thay.
Tiếng tu hú gọi bầy, tiếng cu gáy làm tổ, tiếng bạc má cất cánh trên cành cây trụi lá.
Rồi tiếng chim én, đã từng mỏi mòn theo cơn gió lạnh giá của mùa Đông, lại quay trở về với làng Kiều.
Khi gió bấc lạnh buốt của mùa đông đã lùi dần, nhường chỗ cho những cơn mưa phùn ẩm ướt, mượt mà của mùa xuân xứ Bắc, cũng là lúc cái đắm say, cái tình tứ, cái si mê của lòng người vào một năm mới ấm áp, đủ đầy thêm mãnh liệt. Ta mong cho đất trời hãy dịu dàng và ấm áp, hãy cứ như phút giây này, để cho những thê lương của dương gian được phần nào xoa dịu, vỗ về và an ủi.
…
Ngày xuân con én đưa thoi
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi
Cỏ non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa
Tháng Ba. Tiết trời lất phất mưa bụi, cỏ non xanh rợn chân trời. Những cơn gió heo may cùng hơi nước mát lạnh lướt thướt kéo về, đánh thức những mầm non mơn mởn trên khắp Làng Kiều. Đất trời ẩm ướt, vờ như cũng đang rậm rịch chuẩn bị cho tiết hội tảo mộ Thanh Minh.
Mặt trời đã nương mình theo làn mây trắng, ôm ấp lấy đỉnh đồi nơi xa xa kia, dịu dàng đưa tay ra mà vương vãi những hạt nắng nhỏ nhẹ, mỏng tang, gần như không có chút sức lực sưởi ấm nào so với cơn gió heo may đang quấn quýt lấy mái tóc của người dân đi trẩy hội. Trên bầu trời xanh, từng cánh én dập dìu khẽ chao liệng, cất tiếng hót thanh mảnh, tựa hồ như đang ướm hỏi một lời tình tứ với nhân thế, với giang sơn ngọc ngà.
Hỡi ông quan khách đường xa, liệu ông có phải là một người văn sĩ nặng lòng với Tổ Quốc, thương thầm cho yên ấm của nhân dân mà bất lực trước thế thời đổi thay, rồi lưu lạc đến chốn phù dung cô tịch này?
Hay, liệu ông là một lữ khách lãng tử với cái thú vui mộc trần, đang đi tìm ánh sáng của hàng vạn trăng sao mà cất giấu vào vạt áo lụa, rồi gửi vào đôi mắt người thương?
Hỡi nàng giai nhân xinh đẹp và yêu kiều, liệu có nên chăng, nàng ta đã đến cái tuổi cập kê, cái tuổi của tường hoa ong bướm, của khát khao cuộn trào được se chỉ luồn kim, yêu và được yêu, để rồi đang cất đôi gót sen hồng ấy mà rong ruổi ý trung nhân của nàng dưới rừng hoa mận trắng?
Màn ruộng mạ xanh ngắt, mướt mát từ vô tận bên bờ nào, trải rộng ra trước cái nhìn của người dân làng Kiều, làng Đục. Những làn cỏ mềm mại, óng ánh sương trời trong suốt, rủ rỉ ngả nghiêng mà ngẩn ngơ theo làn gió thoảng, cơ hồ như lòng người cũng đã, đang, và mãi nguyện ngất ngây trước phút giây yên ả này.
…
Phủ họ Trình hôm ấy nhộn nhịp từ lúc gà chưa gáy sáng. Người ăn kẻ ở chạy ngược chạy xuôi sửa soạn mâm bồng, hương hoa, kiệu rước để gia đình quan lớn đi viếng nghĩa trang gia tộc và trẩy hội mùa xuân. Trình Tiểu Thời khoác lên mình bộ áo gấm thêu chỉ vàng thêu hoa văn chim hạc rực rỡ, cái chỏm tóc ở đằng sau đầu được buộc gọn gàng và nghiêm chỉnh. Cậu Trình ta vốn ghét sự gò bó, không muốn đi chung kiệu với cha mẹ để nghe mắng mỏ về chuyện học hành.
"U cho con dắt thằng Quang đi theo xách lẵng quà lễ! Con lớn rồi, phải có người hầu đi kèm cho ra dáng chứ!"
Cậu vểnh mũi, vênh váo lý sự với phu nhân. Bà Trình chỉ biết lắc đầu dung túng cho thằng con độc đinh của dòng họ.
Và thế là, Lục Quang được gọi lên, mặc bộ quần áo vạt hò màu trắng sạch sẽ nhất, cùng đôi dép mới còn thơm mùi tre nứa.
Hai tay em khệ nệ ôm chiếc lẵng tre đựng đầy hương án và sớ điệp, rụt rè đi sau gót hài nhung của cậu chủ.
…
Bước ra khỏi phủ, hai đứa nhỏ lững thững đi theo đoàn gia nhân cao hơn cả nửa người đang bao quanh kiệu cói đỏ chót, dõi mắt thăm thú sự biến chuyển xinh đẹp của ngôi làng vốn đã kiều diễm như cái tên của nó.
Hội Thanh Minh Làng Kiều náo nhiệt ngoài sức tưởng tượng của một đứa trẻ quanh năm ru rú xó bếp như Lục Quang. Tiếng trống múa lân dồn dập vang trời, tiếng cười nói oang oang của đám thanh niên chơi trò đánh đu, màu sắc sặc sỡ của những gánh tò he bồng bềnh dọc hai bên đường cái. Lục Quang choáng ngợp, bước chân lóng ngóng suýt vấp phải mấy gốc tre bên đường.
"Ngươi đi nhanh cái chân lên!" Trình Tiểu Thời đi phía trước, chốc chốc lại ngoái đầu lại hất hàm bảo. "Lề mề thế thì ta bỏ lại cho người ta bắt cóc bây giờ!"
Nói thì oai phong thế, nhưng chính cậu thiếu gia cũng bị gánh tò he đất nặn hình rồng chầu phượng thu hút đến mức mắt sáng rực. Thấy đám đông đang vây quanh xem một trò diễn xiếc thổi lửa bên đình làng, Trình Tiểu Thời nổi tính tò mò, liền lách người chen vào đám đông nườm nượp.
"Cậu Trình! Chờ con với!" Lục Quang hoảng hốt gọi, nhưng tiếng em lập tức bị tiếng trống hội nuốt chửng.
Đám đông như một dòng nước lũ xô đẩy, chen chúc nhau. Lục Quang bị gạt ra ngoài rìa, chiếc lẵng tre trên tay suýt thì rơi xuống đất. Em cuống cuồng lách qua những bả vai to lớn của người qua kẻ lại, nhưng bóng áo gấm đỏ rực rỡ của Trình Tiểu Thời đã biến mất hoàn toàn sau lớp người trùng trùng điệp điệp.
Ở phía bên kia, cách đó không xa, nhưng lại chẳng nhìn thấy nhau.
Trình Tiểu Thời sau khi chen được vào hàng đầu, vuốt vuốt lại tà áo nhăn nhúm xung quanh đám đông hiếu kỳ cũng đang xem người ta làm xiếc thổi lửa, hí hửng quay đầu lại định khoe với Lục Quang. "Ngươi nhìn xem, hay chưa..."
Cậu khựng lại. Xung quanh cậu toàn là những gương mặt xa lạ, những ánh mắt nhìn cậu đầy tò mò. Không có mái tóc trắng như mây, không có bóng áo vạt hò màu trắng lầm lũi ôm lẵng tre quen thuộc.
Một sự bất an ngay lập tức choán lấy tâm trí cậu tiểu thiếu gia mới lớn.
Trình Tiểu Thời giật mình, cuống cuồng chen ngược trở ra. Nhưng dòng người đi trẩy hội cứ nườm nượp đổ về hướng đình làng, ép cậu lùi dần về phía con đường mòn dẫn ra nghĩa trang hoang vắng sau chùa cổ. Cậu cố rướn người, luồn lách qua những tà áo tứ thân đủ sắc màu, chui qua những bước chân nhanh nhẹn, vội vã. Ánh sáng của bầu trời sáng rực trên đầu cứ lúc chợt tắt ngấm, lúc chợt sáng trưng khi cậu quý tử va đập vào hàng người qua lại như mắc cửi, hệt như một đoạn phim chớp bóng mà cậu đã đọc được trong trang truyện phương Tây nào đó lúc ham chơi trốn học.
Chẳng biết đã bao lâu. Càng đi, tiếng trống hội càng nhỏ dần, chỉ còn tiếng gió xuân thổi xào xạc qua rặng tre gai.
Nỗi sợ hãi của một đứa trẻ mười hai tuổi chưa từng một mình đối mặt với thế giới bên ngoài bậu cửa phủ bỗng chốc ập đến, bóp nghẹt lấy lồng ngực Trình Tiểu Thời. Cậu nhìn xung quanh, lối nào cũng thấy âm u, xa lạ. Cậu ấm oai phong lẫm liệt ngày thường chẳng còn đâu bóng dáng trượng nghĩa, chẳng còn cái uy quyền, cái sĩ diện to lớn mà cậu thầm tự hào.
Trình Tiểu Thời đứng run bần bật, rồi không chịu nổi nữa mà ngồi sụp người xuống dưới gốc cây đa cổ thụ, ôm lấy đầu gối. Bất giác, một sự sợ hãi nguyên thủy cuộn trào dâng lên trong huyết quản, nóng rực nơi cổ họng, và ép cho nước mắt của cậu chảy ra.
"Quang ơi... ngươi đâu... ta bắt tội ngươi bây giờ..."
Cậu mếu máo, nước mắt nước mũi chảy dài, lăn trên khuôn mặt bầu bĩnh, trắng trẻo, rồi rơi thành từng giọt lách tách xuống cổ, làm lem nhem cả vạt áo gấm đỏ đắt tiền.
Giữa làn mưa bụi mùa xuân lất phất giăng mờ lối đi, tiếng bước chân hớt hớt hải hải dẫm lên lá khô vang lên ráo hoảnh. Một tiếng gọi hớt hải, cất lên dồn dập theo nhịp thở từ một cái miệng quen thuộc.
"Cậu Trình! Cậu Trình ơi!"
Lục Quang bỗng bất thình lình xuất hiện từ đâu ở khúc quanh nghĩa trang, bộ dạng nhếch nhác vội vã chạy đến khi nhận ra cái thân ảnh quen thuộc đang ngồi tỉ tê dưới gốc cây đa già. Cả người em nhễ nhại mồ hôi, mái tóc trắng bạch kim chỉ mới ban nãy còn bồng bềnh, mềm mại như đám mây trong gió giờ đã ươn ướt nước mưa, vài lọn tóc bết dính chặt vào trán. Hai bên vạt áo trắng đượm lên đầy bùn đất, như thể vừa bị đẩy ngã trong dòng người đông đúc kia. Thế nhưng, hai bàn tay nhỏ bé của em, những ngón tay gầy guộc, lạnh ngắt của em vẫn ôm khư khư chiếc lẵng tre. Chiếc lẵng vẫn vẹn nguyên, vẫn kiêu kỳ vươn lên trong ánh nắng mặt trời lẩn khuất sau bóng mây, không hề thiếu đi chỉ một nén hương nào.
Thấy bóng dáng quen thuộc, Trình Tiểu Thời ngước khuôn mặt tèm nhem lên. Ngay lập tức kìm nén chính sự mừng rỡ trẻ con tự nhiên trước khi nó suýt nữa truyền đến dây thần kinh cơ bắp của mình, cậu quý tử lại bày ra cái vẻ ta đây, hống hách, sĩ diện như mọi khi.
Thôi chết. Nó mà thấy mình khóc nhè thì nó cười cho thối mũi.
Cậu vội vã lấy tay quệt ngang mặt, gào lên giận dữ để giấu đi sự xấu hổ vì bị bắt gặp đang khóc nhè.
"Ngươi... ngươi đi đâu đấy hả? Có biết ta... ta tìm ngươi mãi không? Đồ lề mề! Ta mà có mệnh hệ gì thì u ta đánh chết ngươi!"
Thế đấy. Cứ phải ra cái vẻ bề trên đã. Cậu Trình đắc thắng trong lòng. Chắc nó không nhận ra đâu.
Ở phía kia, đối mặt với cơn lôi đình vô lý và trẻ con ấy, chẳng hiểu vì lý do gì mà Lục Quang lại không hề thấy sợ hãi như em vốn phải thế. Em lặng im, khẽ nghiêng đầu quan sát biểu cảm và khuôn mặt của cậu chủ to lớn gấp đôi mình, đang giận dữ và liến thoắng mắng mỏ.
Em nhìn đôi mắt đỏ hoe, gò má lem luốc nước mắt của cậu chủ, trong lòng dâng lên một thứ xúc cảm kỳ lạ. Là bất ngờ, ngạc nhiên, hay xót xa, dè dặt, tội lỗi?
Cậu chủ vừa khóc chăng?
Cậu bị người ta bắt nạt ư…?
Em cúi người, vươn tay thả lỏng, nhẹ nhàng đặt lẵng cây tre xuống nền cỏ xanh mướt, và rụt rè, rón rén bước tới. Càng đến gần, đôi mắt trong xanh như hồ nước phản chiếu bầu trời của em khẽ xao động khi lướt thấy sự run rẩy nhẹ nhàng bên dưới lớp áo gấm lụa đỏ rực rỡ. Một tiếng nấc nhỏ bé, như có như không, gợn bóng trong từng thanh âm thoát ra khi cậu mắng em.
Cậu chủ đang sợ.
Một nỗi sợ hãi, mà với người đã luôn sống chung với nó cả đời như em, quá hiểu thấu và cảm thông.
Hơi cúi xuống ngắm nhìn thiếu niên to lớn đang ngồi sụp dưới gốc cây, đôi bàn tay nhỏ nhắn của Quang đưa tới trước, khẽ nắm lấy một nửa bàn tay búp măng đang run lên của cậu quý tử mít ướt, truyền đến cho cậu hơi ấm hiếm hoi mà người em tỏa ra.
"Con xin lỗi cậu. Là tại con đi chậm."
Mình sẽ giúp cậu chủ bớt sợ.
Một tia suy nghĩ thoáng qua, tựa như ngôi sao chổi thắp sáng màn đêm mà em vẫn thường hay thấy trong những đêm trằn trọc không ngủ được hồi còn ở làng Đục. Đúng vậy, em sẽ làm như thế. Cậu chủ sẽ không khóc.
Nước mắt, chỉ dành cho những người như em mà thôi.
Lục Quang nhẹ nhàng cúi xuống, từ tốn đưa vạt tay áo trắng muốt, phần vải duy nhất còn vẹn nguyên trên bộ vạt hồ đã lấm tấm vết bùn và nước mưa xuân lên. Phần vải cũ kỹ nhưng sạch sẽ ấy, theo đôi tay khẳng khuyu, mềm mại như đôi cánh của chú chim bồ câu, ấm áp tựa như cái ôm chầm lấy mẹ, thấm lấy những giọt nước mắt còn đọng trên hàng mi, trên khuôn mặt, gò má của cậu thiếu gia Trình Tiểu Thời.
Hành động dịu dàng, tự nhiên ấy như một chiếc bùa chú có sức mạnh kỳ lạ, khiến cho cái miệng cáu bẳn, mắng nhiếc ra vẻ của cậu thiếu gia nọ bất chợt im bặt. Cậu Trình ngơ ngác nhìn em, để mặc cho vạt áo mềm mại mơn trớn trên da mặt mình.
“Cậu đừng khóc nữa nha!” Lục Quang nghiêng đầu, đôi mắt trong veo như mặt hồ của em phản chiếu lên khuôn mặt cao ngạo, tự tin, với hai gò má dần đỏ ửng mà chỉ mới đây thôi, còn cố chấp mắng nhiếc người ta.
Nói đoạn, Lục Quang nhìn xuống đôi chân duỗi thẳng của cậu chủ. Đôi hài đã được chủ nhân của nó gỡ ra, lăn lóc trên lớp rễ cây cằn cỗi, để lộ ra bàn chân trắng ngần. Trên mắt cá chân, một vết sưng nhỏ phồng lên, đỏ hồng, dường như do đã phải chạy quá nhiều.
Cậu chủ cũng bị đau chân giống bà.
Rón rén tiến lại gần, ngoan ngoãn ngồi sụp xuống, quỳ trên nền đất ẩm, em dùng đôi bàn tay bé xíu cẩn thận bóp nhẹ lên hai bắp chân đang nhức mỏi của Trình Tiểu Thời. Sự nhẫn nại và dịu dàng của Quang khiến cậu ấm bỗng thấy chột dạ, cơn ăn vạ cũng tự nhiên bay biến.
Trình Tiểu Thời lim dim nheo mắt, nhẹ nhàng thả lỏng cơ thể theo nhịp di chuyển ấm áp của đôi tay nhỏ bé kia.
Thoải mái thật.
"Cậu đỡ đau chân chưa ạ?" Em nghiêng đầu hỏi, đôi mắt nhẫn nại, khẽ nhìn xuống vết sưng trên mắt cá chân, lại nhìn cậu Trình.
"Chẳng xi nhê gì cả. Bỏ ra đi." Trình Tiểu Thời khụt khịt mũi, dối trá lên giọng.
Một ngọn gió xuân nhẹ nhàng bay đến, luồn qua vạt áo trắng của Quang, cuốn lấy đôi tay của cậu Trình, rồi nhảy nhót xung quanh gốc đa, tạo thành một vũ điệu thú vị của đất trời.
Tiếng nhạc náo nhiệt bay lên từ phía xa xa.
“Cậu muốn đi chưa ạ?” Lục Quang, vẫn dịu dàng điều chỉnh lực tay mạnh hơn, từ tốn ôm lấy đôi chân cứng cáp, chắc mẩy của Trình Tiểu Thời.
“Chưa. Nghỉ một lát đã!”. Trình Tiểu Thời đáp, “Chán quá. Ngươi bày trò gì cho ta chơi đi!”
Bên cạnh gốc đa, dưới chân bức tường rào đá ong rêu phong của chùa cổ, có một khóm hoa mẫu đơn đỏ nở muộn. Những đóa hoa màu son rực rỡ như những đốm lửa, sưởi ấm cả khoảng không gian xám xịt dưới bóng cây của ngày mưa phùn, cánh hoa ngậm đầy những giọt nước mưa trong vắt như những viên pha lê.
Lục Quang quay sang, bứt một bông hoa mẫu đơn đỏ thắm đang kiêu hãnh phô diễn bộ xiêm y rực rỡ. Em khéo léo dùng những ngón tay nhỏ nhắn tước nhẹ phần cuống, rút ra chiếc nhụy hoa dài mảnh mai, lấp lánh một giọt mật nhỏ xíu ở đầu nhụy.
"Cậu thử cái này đi." Lục Quang mỉm cười, đưa chiếc nhụy hoa đến sát mặt Trình Tiểu Thời. "Ngọt lắm. Hồi ở Làng Đục, mỗi lần bị bà đánh đau, con hay trốn ra bờ ao mút cái này để quên đi cơn đau đấy ạ."
Trình Tiểu Thời chớp chớp mắt nhìn đóa hoa đỏ rực, rồi nhìn nụ cười trong trẻo như sương sớm của Lục Quang. Cậu rụt rè hé môi, ngậm lấy chiếc nhụy hoa rồi mút nhẹ một cái.
Một giọt mật ngọt lịm, thanh mát lan tỏa khắp đầu lưỡi, chạy dọc xuống cuống họng, lập tức xua đi cái đắng nghét của nỗi sợ hãi và những giọt nước mắt ấm ức ban nãy. Vị ngọt của hoa, sự ấm áp của đất trời hòa quyện với mùi mưa xuân ngây ngất trong làn gió tạo nên một thứ hương vị dịu ngọt vô ngần mà những đĩa yến sào, mứt sen trong phủ họ Trình chưa bao giờ có được.
Cậu thiếu gia nhìn đứa trẻ áo trắng trước mặt. Dưới làn mưa bụi mờ ảo, mái tóc trắng của Lục Quang như một đám mây nhỏ ôm lấy đôi mắt trong veo đầy sự bao dung.
“Ngọt thật.” Cậu nói, “Lấy nữa cho ta đi.”
Vâng.
Lục Quang dịu dàng gật đầu, tay em tiếp tục hái thêm những bông trang son sạch sẽ. Chẳng mấy chốc, hai bên má, rồi chóp mũi của cậu công tử nhà Trình đã dính đầy nhựa hoa. Lại nói, một mình cậu nghịch ngợm thôi chưa đủ, cậu thiếu gia nọ còn phải túm lấy đôi vai người kia, nhét vào miệng người ta một chiếc nhụy hoa ngọt ngào, cậu mới hả dạ.
Cứ thế, mà muốn như vậy mãi thôi.
“Ngươi biết u ta đi đâu không?” Trình Tiểu Thời chống tay lên mặt, bông hoa con con vẫn còn ngậm trên môi, quay mặt sang nhìn Lục Quang, kẻ đang cố giấu phần đỏ ửng trên má và sự ngượng ngùng của bản thân dưới ống tay áo lấm lem bùn đất, khi vừa bị cậu chủ giở trò bỡn cợt.
Lục Quang khẽ quay đầu, nhìn quanh quắt. Đôi mắt mây trời đảo quanh, chợt nhận thấy xa xa tít đầu dốc, đám gia binh và rèm kiệu lụa đỏ của phủ họ Trình đang chen chúc kéo vào khu hội xuân. Lục Quang nheo nheo mắt, rồi như sực tỉnh, em nhào tới túm lấy cổ tay áo của vị thiếu gia to xác, kéo tuột đi.
"A! Cậu ơi, mình đi thôi! Con vừa thấy bà Trình đang ở đằng kia kìa!"
Hai đứa trẻ, một cao một thấp, một lớn một nhỏ, đứa nhỏ chạy trước, một tay khệ nệ ôm lẵng tre cúng tiết Thanh Minh, đứa lớn chạy sau, một tay chỉnh lại cái vấn đội đầu, tay kia nắm lấy tay đứa nhỏ lao đi thật nhanh trên nền cỏ ngả xanh lẫn vàng, len lỏi qua đám đông dập dìu tài tử giai nhân. Trong không gian tiết Thanh Minh rực rỡ sắc màu, lất phất cánh hoa xoan rụng tung bay theo gió, bàn tay thô ráp nhỏ bé của đứa trẻ làm thuê nắm lấy bàn tay búp măng to lớn của cậu chủ nhỏ.
Sự tiếp xúc ấm áp ấy, trong khung cảnh thơ mộng này, lướt qua trong trái tim Trình Tiểu Thời, một hơi thở ấm áp, đẹp đẽ và sống động.
Chẳng mấy chốc mà hai đứa nhóc chạy được đến hội làng.
"Thiếu gia! Cậu Trình đây rồi!"
Tiếng hét oang oang của đám thị vệ vang lên. Trình Tiểu Thời giật mình, theo phản xạ định túm lấy áo Lục Quang, viện bừa một cái lý do vớ vẩn nào đó. Nhưng khi cậu ngoảnh lại, cái đầu bạch kim ấy đã biến mất tăm từ bao giờ.
Thế là Trình Tiểu Thời bị người ta xốc nách vác về trước mặt bà Trình.
"Con với cái! Làm cái trò gì mà mặt mũi lem nhem bùn đất, nhựa cây gớm ghiếc thế này hả? Thật mất mặt gia phong!" Bà Trình gõ mạnh cây quạt giấy lên đầu thằng quý tử trời đánh, mắng xối xả.
Trình Tiểu Thời ngoan ngoãn cúi gằm mặt, mặt dày nghe chửi.
Trong lúc đang lầm bầm than vãn sao mẫu thân nói nhiều thế, khóe mắt cậu chợt bắt được một chuyển động nhỏ. Phía sau tấm rèm lụa của một gánh hàng xén gần đó, cái đầu màu mây trắng lấp ló hiện ra. Lục Quang thò đầu ra, đưa ngón tay lên chỉ chỉ vào cậu chủ, rồi nháy mắt một cái đầy lém lỉnh.
Đấy nhé, cậu được về với mẹ rồi nhé.
Trình Tiểu Thời sững người. Tràng chửi mắng của u bỗng chốc như tan biến vào hư vô. Khoảng không gian như đặc quánh lại, cô đọng lại như được phong một lớp sơn dầu trên tranh vẽ của một người họa sĩ nào, chỉ còn có cậu và Quang.
Ừ. Cảm ơn.
Trình Tiểu Thời mỉm cười. Khẽ liếm môi, cảm nhận lại chút nhè nhẹ vị ngọt cuối cùng của mật hoa mẫu đơn đỏ vẫn còn vương vấn, cùng với chút đắm say, ngọt ngào và đáng yêu của nhân gian diệu kỳ.
…
Giọt mật hoa bông trang ngày Thanh Minh dường như đã ướp một chút dư vị ngọt ngào, lén lút vào chuỗi ngày trưởng thành của hai đứa trẻ.
Cái chớp mắt lém lỉnh sau rèm kiệu lụa đỏ ngày hôm ấy đã trở thành một thứ giao kèo không lời, mỏng manh nhưng bền bỉ tựa sợi chỉ đỏ phủ lên những góc khuất của phủ họ Trình, giăng mắc lấy thứ vấn vương đang ngày một lớn lên trong lòng kẻ sầu muộn. Qua những trưa hè ve sầu kêu râm ran, qua những buổi chiều thu heo may xào xạc rụng lá, Trình Tiểu Thời vẫn là cậu thiếu gia ngạo mạn, hống hách trước mặt kẻ ăn người ở. Nhưng thi thoảng, từ trên cành nhãn hay sau hòn non bộ, vẫn là một sự ngọt ngào, êm ái được gửi đến khoảng sân nơi có bóng áo vạt hò màu xám đang cặm cụi quét lá.
Không ai nói với ai câu nào. Chỉ có những ánh mắt lướt qua nhau, vành tai khẽ đỏ lên, và một sự ỷ lại âm thầm nảy mầm.
Thế nhưng, thời gian không phải lúc nào cũng mang dáng vẻ của một người mẹ hiền từ. Chớp mắt, nàng Thu đã cầm tà áo dệt đầy lá đỏ của người mà nhón gót rời đi, để lại Làng Kiều đối mặt với cơn gió tàn khốc của mùa đông xứ Bắc.
Năm ấy, rét đậm. Gió bấc từ phía bên kia sông Nguyệt tràn về, rít gào qua những mái ngói âm dương, cuốn theo cái lạnh buốt cắt da cắt thịt. Bầu trời xám ngắt, chì chiết đè nặng lên những ngọn xà cừ trụi lá.
Sự tàn nhẫn của mùa đông bao giờ cũng chọn nhắm vào những thân phận nghèo hèn trước nhất.
Trong thư phòng rộng lớn của phủ họ Trình, chậu than hoa cháy rực, tỏa ra hơi ấm sực nức hòa quyện cùng mùi trầm hương đắt tiền. Trình Tiểu Thời, lúc này đã mười hai tuổi, được bọc kín mít trong ba bốn lớp áo lụa, bên ngoài khoác thêm chiếc áo kép độn bông màu xanh bảo thạch. Cậu ngồi khoanh chân trên sập gụ, tay cầm quản bút lông vung vẩy, chán nản lắng nghe giọng đọc đều đều, buồn tẻ của cụ đồ già đang giảng về đạo trị quốc, bình thiên hạ.
Hơi nóng từ chậu than bốc lên làm cậu thiếu gia bức bối, ngột ngạt. Những giáo lý Nho gia vuông vức, đặc quánh dường như đang thít chặt lấy lồng ngực cậu, hệt như cái cách mà lầu son gác tía này đang nhốt cậu vào một cái lồng chim khảm vàng.
Trình Tiểu Thời đảo mắt nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi cành tầm xuân gầy guộc đang run lên trong gió. Một ý nghĩ nổi loạn quen thuộc lại lóe lên. Lợi dụng lúc cụ đồ già quay lưng đi lấy thêm sách, cậu thiếu gia rón rén tuột khỏi sập, lách qua khe cửa hờ, tẩu thoát ra ngoài hậu viện.
Khí lạnh bên ngoài lập tức tát vào mặt, buốt thấu xương. Trình Tiểu Thời xuýt xoa rụt cổ lại, định tìm một căn phòng nào đó để trốn tạm qua giờ học.
Nhưng bước chân của cậu bỗng khựng lại.
Dọc theo bờ tường dẫn ra khu giếng nước của gia nhân, một cảnh tượng đập vào mắt Trình Tiểu Thời, buốt giá và nhức nhối hơn cả cơn gió bấc đang rít qua vành tai.
Cạnh bể nước xây bằng đá ong, nước đã đóng thành một lớp băng mỏng dính, đục ngầu. Lục Quang đang ngồi xổm ở đó.
Đứa trẻ mười tuổi lọt thỏm, run rẩy trong bộ quần áo vạt hò xám xịt mỏng tang, thứ vải thô ráp chẳng đủ sức cản lấy một cơn gió thoảng, huống hồ là cái buốt giá của tháng Chạp. Đôi bàn chân của em co quắp lại trên nền gạch ướt sũng, đỏ ửng lên vì lạnh. Hai cánh tay gầy guộc, khẳng khiu như cành củi khô đang dìm sâu vào chậu nước lạnh buốt, dốc toàn lực vò đống áo the, quần lụa dày sụ của các bà, các mợ trong phủ.
Trình Tiểu Thời đứng chôn chân tại chỗ. Hơi ấm từ chiếc áo độn bông trên người cậu bỗng chốc trở thành một thứ gì đó thật mỉa mai và cay đắng.
Cậu nhìn chằm chằm vào đôi bàn tay đang nhào lộn trong nước lạnh của Lục Quang. Đôi bàn tay nhỏ bé ấy, hồi mùa xuân, đã từng cẩn thận lau nước mắt cho cậu, đã từng khéo léo bứt chiếc nhụy hoa mẫu đơn ngậm giọt mật ngọt dâng lên cho cậu. Vậy mà giờ đây, những đốt ngón tay ấy đang nứt toác ra. Cái lạnh tàn nhẫn cắn xé da thịt em, để lộ ra những vết nứt nẻ rỉ máu đỏ au, hòa lẫn vào bọt nước bồ kết lợn cợn, xót xa đến trào nước mắt.
Thế nhưng, Lục Quang tuyệt nhiên không hề rên rỉ. Đứa trẻ cắn chặt môi, bờ vai mỏng manh cứ run lên từng chập, nhưng nhịp tay vò giũ vẫn đều đặn, nhẫn nhục và câm lặng, tựa như một con kiến cam phận kéo lê hạt gạo khổng lồ giữa gió mùa lạnh lẽo.
Một thứ cảm giác nghẹn ứ, quặn thắt cuộn lên trong dạ dày Trình Tiểu Thời, dội thẳng vào tim cậu thiếu gia những nhịp đập dồn dập, lợn cợn y hệt như cái ngày cậu ném quả nhãn lồng xuống sân.
Mùa đông. Chuyện của mùa đông, chuyện của mùa lạnh giá.
Thử hỏi trời cao, cái lạnh giá nơi nhân gian này, người có cảm nhận được không?
Có lẽ, chính Trình Tiểu Thời cũng chưa bao giờ nghĩ mình lại là một cậu quý tử sâu sắc và nhiều chữ nghĩa đến thế. Cậu chẳng phải là một bậc quan văn ngạo nghễ, chẳng phải một thầy đồ lão luyện, càng không phải bậc quân vương hiểu thấu được sự tàn nhẫn của lề thói giai cấp.
Nhưng cậu có biết đau, biết xót xa cho những sinh mệnh bị bỏ quên không?
Chắc là.
Không một giây suy nghĩ. Trình Tiểu Thời bước những sải chân thật dài, xé toạc màn sương mù mờ ảo, bước những bước dứt khoát đi thẳng về phía bể nước.
Nghe tiếng bước chân nện trên mặt gạch, Lục Quang giật thót mình. Đứa trẻ luống cuống ngẩng lên, đôi mắt mây trời đọng một lớp sương ươn ướt vì sự tê dại đang cắn xé đầu dây thần kinh của những ngón tay đang rỉ máu. Thấy bóng dáng cậu chủ to lớn, bệ vệ trong lớp áo lụa ấm áp, Lục Quang hoảng hốt vội đan chặt hai bàn tay vào nhau, khép nép, vội vàng đứng lên khỏi nền sân ướt nước, lạnh lẽo.
“Cậu… cậu Trình… ngoài này gió lạnh lắm, cậu vào nhà đi…” Giọng em run lẩy bẩy, hai hàm răng va vào nhau lập cập, từng lời nói thốt ra lại kèm theo một làn sương trắng bay ra, lo lắng cho kẻ đang đứng trước mặt mình.
Trình Tiểu Thời không đáp lời. Khuôn mặt cậu thiếu gia đanh lại, đôi mắt phượng hẹp dài khóa chặt lấy thân hình đang co ro trước mặt. Cậu không nói những đạo lý yêu thương con người mà cụ đồ vừa ra rả trong thư phòng. Cậu chỉ nghe thấy tiếng lòng mình đang gầm gào, đang xôn xao và ngứa ngáy.
Cậu Trình bước tới. Trước ánh mắt sững sờ của Lục Quang, Trình Tiểu Thời nhẹ nhàng cởi chiếc áo độn bông dày cộm, xanh biếc màu bảo thạch của mình ra khỏi người. Bất chấp những cơn gió bấc lập tức ùa vào tà áo trong mỏng manh, cậu thiếu gia khom người xuống, vung tay quàng trọn vẹn tấm áo ấm sực mùi trầm hương ấy lên bờ vai gầy guộc, đang run rẩy của đứa trẻ nghèo hèn.
“Mặc vào.” Giọng Trình Tiểu Thời cố tỏ ra hách dịch để che giấu đi sự xao động nơi cuống họng. “Ta ngồi học trong thư phòng nóng quá. Ngươi giữ tạm áo cho ta, cấm được cởi ra, nghe rõ chưa?”
Lục Quang hoảng hồn, vội vã co rụt người lại, hai tay cố giấu nhẹm đi để không chạm vào lớp vải đắt tiền.
“Cậu! Đừng… người con lem luốc thế này… dính vào hỏng mất áo của cậu…”
“Bẩn thì ta bảo u ta mua cái khác!” Trình Tiểu Thời nhíu mày, gắt lên bằng cái giọng ngang ngược quen thuộc. Cậu túm lấy hai vạt áo, kéo rịt lại, nhanh nhẹn cài kín cúc để trùm kín người Lục Quang. “Bảo mặc thì cứ mặc đi! Ngươi mà chết cóng ra đấy thì lấy ai làm hoa tiêu cho ta?”
Lớp bông tơi xốp, vẫn còn ủ đầy nhiệt độ cơ thể nóng hổi của cậu chủ ập vào lồng ngực. Sự ấm áp xa xỉ ấy chui tọt vào cõi lòng Lục Quang, xô đổ mọi sự chịu đựng, sự nhẫn nhục trong ngày lạnh giá của một đứa trẻ. Mũi Lục Quang cay xè. Em gục đầu xuống, bấu chặt lấy mép áo lụa, nghẹn ngào.
“Con… con tạ ơn cậu…”
Đúng lúc cái tĩnh lặng hiếm hoi giữa ngày đông ấy đang lan tỏa, thì từ phía nguyệt môn, từ tốn truyền đến tiếng hắng giọng trầm mặc. Một âm thanh vô cùng quen thuộc.
Lục Quang giật thót. Từ sau cánh cổng rêu phong, bóng cụ đồ già mặc áo the thâm chậm rãi bước ra. Cụ chắp tay sau lưng, tay kia cầm chiếc thước trúc, ánh mắt nghiêm nghị quét qua khoảng sân vắng.
“Trình Tiểu Thời.” Giọng cụ đồ vang lên, không quát tháo, không vội vã, nhưng lạnh lẽo và đầy cái uy của bậc nho sĩ. “Đang trong giờ giảng Kinh Thi, trò trốn đi đâu? Kẻ làm trò mà trốn học, là bất kính với thánh hiền, dối gạt mẹ cha.”
Trình Tiểu Thời mặt tái mét. Sự oai phong chỉ vừa xuất hiện đây thôi chưa được bao lâu chợt tan biến hoàn toàn như làn sương vô hình. Mặt cậu tái mét, ngó nghiêng tứ phía tìm đường tẩu thoát. Đang luống cuống không biết làm sao, cậu bỗng cảm nhận một lực kéo mạnh ở cổ tay.
Ngay khoảnh khắc ấy, Lục Quang bỗng vùng dậy với một sự lanh lẹ lạ thường. Cơn ấm áp từ chiếc áo lụa dường như đã tiếp cho em một sự liều lĩnh chưa từng có. Lục Quang chớp mắt, lôi xệch cậu chủ chui tọt vào sau đống rơm khô cao ngất mà em cùng bọn gia đinh vừa chất sát tường rào hôm qua.
“Cậu trốn đi!” Lục Quang thì thào, nhanh tay lấy đống rơm lấp kín khe hở. Rồi em quay lại, ôm chặt chiếc áo lụa, cố tỏ bình thản quỳ xuống bên chậu nước gột rửa dù mồ hôi lạnh đang túa ra trên chiếc gáy đang tê rân rân vì chột dạ.
Bước chân cụ đồ khẽ vang lên đều đều trên mặt gạch, dừng lại trước mặt Lục Quang. Cụ nhìn đứa trẻ người ở đang mặc trên mình chiếc áo lụa đắt tiền của tiểu thiếu gia, đôi lông mày điểm bạc khẽ nhíu lại.
“Thằng bé kia. Cậu Trình vừa ở đây, đi ngả nào rồi?”
Lục Quang mím môi, cúi mặt, kính cẩn cắm đầu xuống nền gạch lạnh buốt. “Bẩm cụ... cậu Trình ban nãy đi qua, để lại áo rồi đi về phía gian nhà ngang... con không rõ cậu đi đâu ạ.”
Cụ đồ im lặng một nhịp. Ánh mắt cụ sắc như dao, nhìn thấu sự bối rối giấu sau bờ vai đang gồng lên của Lục Quang. Trước con mắt của một bậc nhà giáo tinh anh, trò bịp bợm nghiệp dư của hai đứa trẻ hư đốn nhanh chóng bị vạch trần.
Những ngón tay run rẩy, mân mê hai bên vạt áo.
Hơi thở gấp gáp, dồn dập, lời nói đứt quãng.
Đôi mắt trong veo dáo dác nhìn quanh.
Tiếng tim đập thình thịch như tiếng trống.
Cụ khẽ nâng chiếc thước trúc lên, gõ nhẹ một tiếng lạnh lẽo xuống mép chậu sành.
“Kẻ bề dưới lừa gạt bề trên, là tội dối trá. Ăn mặc đồ của chủ nhân, là hỏng mất gia phong lề thói. Dẫu có là gia nhân, cũng không thể không biết phép tắc.”
Giọng cụ không to, nhưng từng chữ rớt xuống nặng trịch. Vút!
Một chuyển động nhanh như chớp, xé rách làn gió đông đang đùa nghịch không đúng nơi đúng chỗ. Chiếc thước trúc bằng tre già dứt khoát quất xuống bắp tay Lục Quang một cái đau điếng. Dù có lớp áo lụa độn bông đỡ lấy, lực đánh răn đe của cụ đồ vẫn khiến Lục Quang giật bắn người, cắn môi choáng váng rồi lảo đảo chúc đầu về phía trước.
Nhát thứ hai vừa giơ lên.
“Thưa thầy, thầy đừng đánh nó!”
Đống rơm xào xạc, rồi đổ sụp xuống, vung vãi khắp một khoảng sân. Trình Tiểu Thời lao ra, tóc tai bù xù, quần áo dính đầy rơm rạ. Cậu không ngần ngại nhào tới, vòng hai cánh tay ôm lấy thân hình Lục Quang, dùng tấm lưng của mình chắn ngang tầm thước của cụ đồ.
“Là lỗi tại con!” Trình Tiểu Thời ngước mắt nhìn cụ đồ, giọng nghẹn lại nhưng đầy vẻ kiên định, dẫu hai đầu gối vẫn đang run lên. “Áo là con bắt nó mặc! Trốn học cũng là con ép nó làm! Xin thầy phạt con, đừng đánh nó nữa, tay nó chảy máu hết rồi!”
Cụ đồ sững người, chiếc thước trúc khựng lại giữa không trung. Cụ nhìn cậu học trò ngày thường lười biếng, hách dịch, nay lại dám lấy thân mình che chắn cho một đứa tôi tớ bần hèn. Dưới cái áo lụa to sụ, Lục Quang ngơ ngác mở to đôi mắt mây trời, nghe rõ mồn một nhịp tim đập thình thịch của cậu chủ đang truyền qua lồng ngực phập phồng.
Hơi ấm từ da thịt chạm vào nhau, truyền qua mạch máu một sự rộn ràng mà lần đầu, em được cảm nhận trong cuộc đời tăm tối này.
Trong đôi mắt già nua của cụ đồ lóe lên một tia kinh ngạc, rồi cụ khẽ thở dài, hạ thước trúc xuống.
“Bao che cho nhau, cùng lên thư phòng chịu phạt.”
…
Trời chạng vạng tối. Trong chái phòng ngủ tồi tàn của gia nhân, ánh đèn dầu leo lét soi tỏ hai đứa trẻ đang nằm sấp cạnh nhau trên chiếc chõng tre ọp ẹp. Mỗi đứa vừa ăn ba thước trúc của cụ đồ vào bắp chân.
Trình Tiểu Thời xuýt xoa, thò tay bôi thứ thuốc mỡ xanh ngắt, mát lạnh lên vết lằn đỏ ửng trên bắp chân Lục Quang, rồi nhẹ nhàng xoa nắn cả những vết nứt nẻ ứa máu trên bàn tay em.
“Đau không?” Cậu Trình nhăn nhó hỏi, giọng dịu dàng lạ lùng.
Lục Quang lắc đầu. Em nhìn chiếc áo lụa lục bảo đã được gấp vuông vức đặt ở đầu giường, rồi lại nhìn cái miệng đang chu ra thổi phù phù vào vết thương trên tay, trên bắp chân của em. Quang hơi rụt chân lại, đôi mắt đẫm nước nhìn sang vết sưng tấy trên bắp chân cậu chủ. Đứa trẻ cắn chặt môi, giọng lí nhí đầy tội lỗi.
“Thưa cậu... con quen rồi, không sao ạ. Chỉ tại con vô dụng, làm liên lụy để cậu phải chịu thước của cụ đồ. Cậu có rát lắm không ạ?”
Trình Tiểu Thời khựng lại một giây, rồi lại tiếp tục đơm thêm thuốc lên cây tăm bông. Cậu hé đôi mắt nhìn khuôn mặt mếu máo vì xót xa cho mình của em, rồi bật cười thành tiếng.
"Ngốc ạ, ta tự giơ lưng ra chứ ai ép." Cậu cúi xuống, tiếp tục chu miệng thổi phù phù vào vết hằn đỏ trên chân em.
Dưới ánh đèn dầu leo lét, Lục Quang câm lặng.
Đứa trẻ Làng Đục cứ trân trối nhìn những lọn tóc đen nhánh của cậu chủ đang rủ xuống, lòa xòa trượt qua đầu gối mình.
Cả cuộc đời em, hễ làm sai là ăn đòn, đau thì tự ôm lấy vết thương mà khóc.
Rồi vết thương ấy sẽ tự đóng vảy, rồi sẽ tự lành.
Lần đầu tiên trong mười năm có mặt trên cõi đời, có một người vì em mà chịu đòn, lại vì em mà hạ mình, để bôi từng vệt thuốc mỡ cho em.
Khóe mắt Lục Quang ươn ướt, nhưng đôi môi nứt nẻ lại bất giác cong lên một nụ cười nhạt nhòa, ngốc nghếch.
Vết đánh bỏng rát, nhưng cái hơi ấm từ khóe môi cậu chủ phả vào, bỗng chốc làm lòng dạ đứa trẻ Làng Đục mềm nhũn ra, êm ái tựa như vừa được quấn lại vào chiếc áo lụa xanh bảo thạch ban nãy.
Bên ngoài, sương muối vẫn buốt giá, nhưng trên chiếc chõng tre này, một ngọn lửa nhỏ xíu, ấm áp lạ lùng, đã bén rễ và sưởi ấm trọn vẹn cả một mùa đông.
Xập xoè én liệng lầu không,
Cỏ lan mặt đất, rêu phong dấu giày
Thời gian tựa như dòng nước lững lờ trôi dưới cây cầu khỉ. Mùa đông khắc nghiệt mang theo những cơn sương muối buốt xương cuối cùng cũng chịu lùi bước, thu mình lại nhường chỗ cho cái nắng hanh hao, vàng ươm như rót mật của tiết Lập Xuân.
Những vết hằn đỏ tấy trên bắp chân từ trận đòn roi của cụ đồ già cũng theo nhịp điệu xoay vòng của đất trời mà đóng vảy, bong tróc rồi mờ dần đi. Thế nhưng, có những thứ không hề phai nhạt, mà lại âm thầm đâm rễ, bám chặt lấy cõi lòng của hai đứa trẻ sau cái đêm nằm sấp trên chõng tre tồi tàn ấy.
Sự kính sợ mù quáng của kẻ tôi tớ đã nứt ra một khe hở, để ánh sáng được soi rọi vào và hiểu thấu.
Cái uy quyền bề trên ngạo mạn của vị thiếu gia cũng như thể bị thứ thuốc mỡ và giọt mật hoa ngọt ngào năm ấy, làm cho mềm nhũn rồi tan chảy.
Mùa xuân năm này, Trình Tiểu Thời đã mười bốn tuổi. Lục Quang lên mười hai.
Vóc dáng cậu thiếu gia đã bắt đầu trổ mã, phổng phao, cao vổng lên. Bờ vai vươn ra, nét mặt phảng phất đã phần nào loáng thoáng vẻ khôi ngô, tuấn tú của một thiếu niên nhà quan đang độ sức dài vai rộng, nhưng vẫn còn giữ được sự trẻ con, ngây thơ vốn có trong đôi mắt. Còn Lục Quang, dẫu đã có cơm ăn áo mặc đầy đủ hơn những tháng ngày ru rú ở Làng Đục, có da có thịt hơn, làn da cũng không còn nhợt nhạt như trước, thân hình em vẫn gầy gò, mỏng manh như một nhánh cỏ lau, lọt thỏm trong bộ vạt hò xám quen thuộc.
Sự chênh lệch về vóc dáng và độ tuổi lại càng làm tôn lên cái ranh giới chủ tớ, cái khoảng cách bề trên dưới, tựa như một bức tường vô hình. Song, ở những góc khuất của khu hậu viện, nơi không có tiếng hắng giọng dò xét của bà Trình, tiếng thước trúc của cụ đồ, hay những ánh mắt soi mói, hiếu kỳ của bao gia đinh, tỳ nữ trong phủ, cái ranh giới tựa như dòng Nguyệt chảy trôi kia lại trở thành một tấm trướng rủ mỏng manh đến thừa thãi, đã bao lần bị vượt qua bằng những thân tình của tuổi niên thiếu.
Một cuộc vụng trộm. Những cuộc vụng trộm lén lút.
Dọc theo bức tường đá ong rêu phong dẫn vào thư phòng, rặng mận ta mà lão quản gia mang về trồng năm ngoái bỗng dưng đơm nụ, rồi đồng loạt bung nở trắng xóa. Những cánh hoa mận mỏng tang, trắng muốt và tinh khiết đan cài, thắm thiết quấn quýt vào nhau, tựa hồ như những thiếu nữ duyên dáng đang tuổi sắc son rực rỡ, rủ rỉ nghiêng đầu lại mà cười tình, mà tâm tư, khiến cho bao tài tử, giai nhân khi cất bước qua phải không kìm được hiếu kỳ rồi lén lút, trộm nhìn một cái sau tà áo, sau chiếc quạt giấy.
Để đem lòng tương tư.
Để con tim thổn thức.
Để xuân bên thềm nhà.
Chén rượu hồng vơi đi.
Tình ta, vừa ý nàng.
Biết bao cành mận, sánh vai cùng vô vàn bông hoa dịu dàng sắc trắng tinh, tạo thành một dải mây bồng bềnh vắt ngang, buông lơi mà ôm ấp lấy không gian trầm mặc của lầu son gác tía, làm cho khu vườn vốn đã kiều diễm lại thêm phần mỹ lệ nhường nào.
Trưa hôm ấy, nàng tiên Nắng dịu dàng, kéo vạt áo tinh khôi, để rơi vương vãi vô vàn hạt phấn vàng tươi lấp lánh xuống sân thư phòng. Trình Tiểu Thời ngồi vắt vẻo trên thành lan can bằng gỗ gụ, một chân co lên, một chân đung đưa, ánh mắt lơ đãng nhìn mấy con chim ri đang líu lo chuyền cành.
Dưới gốc mận, Lục Quang, vẫn, đang cặm cụi cầm cây chổi tre quét những cánh hoa rụng. Thấm thoắt đã hai năm, em vẫn kiên nhẫn với công việc tẻ nhạt ấy bằng một vẻ chỉn chu, gắn bó đến mức lạ thường, khiến cho cậu Trình nhiều khi phải tự hỏi, liệu có phải Quang thích quét sân ở thư phòng của cậu hay không? Cây chổi ấy, như sắp in hình đôi bàn tay, nhuộm cả mùi hương của Lục Quang rồi.
Cậu thiếu gia chăm chú, cái vấn đội đầu xanh nghiêng nghiêng, đôi mắt hướng theo từng nhịp âm thanh mài trên mặt đất, hay cũng là, hướng theo thân hình đang ôm lấy cái cán tre cao hơn cả người kia. Chổi đưa rất khẽ khàng, nhẫn nại, tinh tế và dịu dàng như một vị thi sĩ mù ẩn dật trong rừng sâu, một người nặng tình với thiên nhiên tới mức sẽ sợ sệt làm đau, làm rách nát cả những cánh hoa đã rụng rơi trên mặt đất.
Cậu Trình chống cằm. Miệng khẽ nở một nụ cười thú vị.
Rồi, như một khúc nhạc ngẫu hứng vô định của đất trời, đàn chim én với cái bụng vàng ươm và chiếc đuôi xanh biếc chợt chao liệng qua trên bầu trời xanh xanh, mang theo một cơn gió xuân êm ái và mát lành, ôm ấp lấy khu vườn vốn dĩ sắc sảo kia.
Để trong ngay cái giây phút ấy, Trình Tiểu Thời được nhìn thấy một khung cảnh thật đặc biệt.
Một sắc cảnh khó lòng quên lãng.
Ánh nắng rực rỡ và tươi đẹp của nàng Xuân ấm áp bao trọn lấy khu vườn nơi thư phòng của cậu thái tử nhà giàu, phản chiếu lên phiến lá cây mận còn đọng sương đêm, tạo thành vô vàn những lăng kính pha lê sáng ngời như đang nhảy múa một điệu mừng. Chúng như đang nhấp nháy, rung động với những biến chuyển tinh vi nhất của vũ trụ, rồi ánh lên bao sắc màu sặc sỡ, biến khu vườn trở thành một lễ hội náo nhiệt. Tiếng gió hết luồn qua từng ngọn cỏ, cọ xát vào nhau tạo thành một khúc nhạc du dương, thô mộc của tự nhiên, rồi lại tinh nghịch cuốn lấy cành cây, rung lắc dải khăn trắng tinh khôi, khiến cho vô vàn cánh hoa tung bay trong không trung.
Và.
Chúng quấn quýt xung quanh người thiếu niên nhỏ bé, đang khẽ nhắm mắt lại trước cơn gió bất ngờ. Một tiếng hắt hơi khẽ khàng khi cánh hoa chạm vào chóp mũi, rồi lại dịu dàng, khum đôi tay mà hứng lấy những cánh hoa còn giăng mắc trên vai áo.
Loài hoa mận ấy trắng muốt, như những bông tuyết đầu mùa đông mà cậu Trình chỉ được nghe kể lại trong một trang truyện viễn Tây, giờ đây hiện ra xung quanh khung cảnh trước mắt. Mái tóc màu mây trời của Lục Quang khẽ bồng bềnh theo gió, ôm lấy trán, nương vào khuôn mặt em, nơi đang được tô điểm bằng những cánh hoa dịu dàng rơi rụng và đậu lại nơi ấm áp ấy. Bộ y trang vàng ấm áp của thái dương bao phủ lên da thịt, đi qua đôi mắt trong veo như làn nước hồ mùa thu, tinh khôi và hiền hòa của em, rồi phản chiếu qua vô vàn cánh hoa, biến Lục Quang bỗng chốc trở thành một thực thể lung linh tựa hồ vị tiên tử nhỏ bé nào đang ôm lấy mây trời mà rải xuống dương thế.
Cảnh sắc trong trẻo quyện vào nhau, đến mức Trình Tiểu Thời nheo mắt lại cũng chẳng thể phân biệt đâu là hoa của đất trời, đâu là mây của nhân gian.
Lồng ngực cậu thiếu niên mười bốn tuổi bỗng dưng hẫng đi một nhịp. Một cảm giác lạ lùng, vừa bứt rứt, nóng ran, lại vừa tham lam trào lên.
Cái thằng bé này. Thật đúng là không để cho tâm trí người ta được yên mà.
Trình Tiểu Thời cất tiếng gọi.
“Quang, lại đây.”
Tiếng chổi tre ngoan ngoãn dừng lại. Lục Quang dựng cán chổi vào thân cây mận, nhẹ nhàng bước tới. Đứa trẻ đứng khép nép bên dưới bậc thềm lan can, đôi bàn tay nhỏ nhắn đầy vết chai sần cẩn thận giấu vào trong vạt áo. Đôi mắt mây trời ngước lên, trong vắt và tĩnh lặng.
“Dạ, cậu Trình gọi con có việc gì sai bảo ạ?”
Lại là cái từ ấy. Trình Tiểu Thời cau mày.
Cái từ “con”, nghe thật thấp hèn, nhỏ bé đến tầm thường.
Trước kia, nghe đám gia đinh xưng "con", gọi "cậu", cậu chỉ thấy mình uy phong lẫm liệt, rồi thấy cái chức danh đích tôn họ Trình sao mà oai vệ. Cảm giác thích thú của một đứa trẻ cao ngạo khi thấy người đời phải kính cẩn nghiêng mình, e cũng là lẽ thường.
Vậy mà, chẳng hiểu sao, từ sau cái ngày Thanh Minh, trao cho nhau nhụy hoa mẫu đơn đỏ thắm, sau cái đêm chia nhau mùi vị đòn roi bên bếp lửa mùa đông, mỗi lần nghe từ "con" bật ra từ đôi môi nứt nẻ, thô ráp của đứa trẻ gầy guộc này, Trình Tiểu Thời lại thấy vô cùng chói tai. Nó tạo ra một hố sâu ngăn cách, một sự rạch ròi tôn ti mà tâm trí cậu thiếu niên lại vô thức muốn đập bỏ, muốn vượt qua.
Để được làm thân, làm tin, làm tri kỷ chăng?
Trình Tiểu Thời rướn người tới. Cậu vươn những ngón tay thon dài, trắng trẻo của mình ra. Lục Quang khẽ chớp mắt, nhưng không né tránh, để mặc cho đầu ngón tay cậu chủ chạm nhẹ lên mái tóc mềm như tơ của mình, cẩn thận gỡ cánh hoa mận trắng muốt đang vương mắc trên đó xuống.
“Này, ta hỏi, ở Làng Đục người ta xưng hô với nhau thế nào?” Trình Tiểu Thời mân mê cánh hoa mận, bâng quơ cất tiếng hỏi.
Lục Quang hơi ngơ ngác, giọng ngập ngừng.
“Dạ, thưa cậu. Người bằng tuổi nhau thì gọi tên, xưng tôi, hoặc xưng mày, tao. Còn kẻ bề dưới với bề trên thì xưng con, như con đang thưa chuyện với cậu đây ạ.”
“Ta không thích.” Trình Tiểu Thời đột ngột ngắt lời, buông cánh hoa rơi vào trong vạt áo lụa của mình, đưa mắt nhìn Quang.
Cậu nhảy phịch xuống khỏi bậc lan can, chắp hai tay sau lưng tiến lại gần, ép đứa trẻ thấp hơn mình nửa cái đầu phải lùi lại một bước, lưng áo chạm nhẹ vào lớp vỏ xù xì của thân mận già.
“Thưa cậu... con đã nói gì sai phép tắc sao ạ…?” Lục Quang hoảng hốt, đôi tay vô thức co lại, bấu chặt lấy nhau.
“Sai. Sai hết.” Trình Tiểu Thời hất hàm, đôi mắt phượng nhìn thẳng vào mắt em. Không còn cái vẻ ngạo mạn trẻ con, ánh nhìn lúc này mang theo một sự ép buộc dịu dàng, ngang ngược nhưng đầy che chở. “Ngươi nghe cho rõ đây. Ở ngoài kia, trước mặt u ta, trước mặt cụ đồ hay đám quản gia, ngươi thích xưng con thế nào cũng được. Nhưng ở trong cái hậu viện này, khi chỉ có hai đứa mình...”
Trình Tiểu Thời hít một hơi thật sâu, như gom hết dũng khí của tuổi thiếu niên để vứt bỏ cái khuôn vàng thước ngọc ngàn đời nay vẫn đang chảy trôi trong không khí đậm đà mùi trầm hương của gia phủ. “Từ nay, cấm ngươi xưng con với ta. Cứ như ta già bằng cụ đồ già không bằng. Ngươi gọi ta là cậu, nhưng phải xưng là em.”
Lục Quang sững sờ mở to mắt. Hàng lông mi rủ bóng xuống gò má hao gầy của em khẽ rung lên vì bất ngờ.
“Dạ? Nhưng con là thứ tôi tớ, làm sao dám xưng em với cậu ạ...”
“Ta cho phép.” Cậu thiếu gia nheo mắt, áp dụng ngay cái lý lẽ bề trên để uốn nắn lề thói cho đứa bé gia nhân. “Vả lại, ta cũng không xưng ta với ngươi nữa. Nghe chẳng khác nào bề quan lại đang xử trọng án kẻ phạm tội ngoài đình.”
Trình Tiểu Thời mím môi, nhướng mày nhìn em. “Từ nay, tôi lớn rồi. Em biết chưa?”
Tôi. Và em.
Lục Quang ngẩn người. Hai tiếng ấy vang lên giữa sân viện ngập nắng xuân, rơi rụng giữa ngàn cánh hoa mận trắng, mang theo một sức nặng của sự bình đẳng và nâng niu đến nghẹn ngào.
Em nào dám đâu.
Ở Làng Đục, người ta chỉ dạy em sự thấp hèn của phận tớ, dạy em cách cúi đầu xưng con. Vậy mà vị thiếu gia quyền quý này, lại đang dùng chính quyền lực của mình, để tước đi cái thân phận nô tớ của em, buộc em phải đứng ngang hàng với cậu trong cái thế giới bí mật của hai người.
Thấy Lục Quang vẫn đứng đực ra chần chừ, ngây ngốc, Trình Tiểu Thời liền giơ ngón tay út của mình ra, khua khua trước mặt em.
“Ngoắc tay hứa đi. Không được nuốt lời. Việc xưng hô này coi như là một giao kèo, giống như giao kèo ăn nhãn lồng năm ngoái. Ngoài ra, tôi còn một yêu cầu nữa.”
Lục Quang rụt rè đưa bàn tay của mình ra. Em ngoan ngoãn để mặc cho ngón tay út trắng trẻo của cậu chủ ngoắc chặt lấy ngón tay bé xíu, đầy vết xước xát của mình. Hai ngón cái dứt khoát in dấu vào nhau.
Trình Tiểu Thời nhìn em, khóe môi nở một nụ cười rực rỡ, kiêu hãnh và ấm áp hơn cả ánh nắng Lập Xuân. Giọng cậu thiếu niên trầm xuống, gieo vào cõi lòng tĩnh lặng của đứa trẻ Làng Đục một lời bộc bạch nhẹ như tơ hồng, nhưng cũng nặng tựa Thái Sơn.
“Tôi bắt đền Quang đấy. Ai bảo em cứ vì tôi mà chịu đòn roi biết bao nhiêu bận. Em đã ăn nhãn lồng của tôi, mặc áo ấm của tôi nữa. Cho nên, từ nay, dù tôi đi đâu, em cũng phải đi theo đấy. Em rõ chưa?”
Trái tim mười một tuổi của Lục Quang bỗng đập rộn lên một nhịp mãnh liệt, thình thịch đập vào lồng ngực gầy gò. Em nhìn nụ cười mỉm của người thiếu niên trước mặt, nhìn ngón tay út đang ngoắc chặt lấy mình không chịu buông, mọi sự tự ti, rào cản vô hình dường như lại một lần nữa hiện diện lên trong dạ dày, cào xé thành ruột, thiêu đốt khí quản và dâng lên nghẹn ứ nơi cổ họng.
Không được đâu, cậu ơi! Em nào dám đâu.
Em không thể.
Cuộc đời em, em không thể quyết định được điều gì. Vì em không cần phải có quyết định.
Quyết định và lựa chọn chỉ dành cho người khác, người sở hữu kẻ nô bộc thấp hèn này. Chứ không dành cho em.
Vậy mà cớ sao, khi đôi mắt trong veo như mây trời của em nhìn vào đôi mắt đang híp lại, tươi cười dưới ánh nắng mặt trời, dưới cây hoa mận trắng tinh khôi…
…Em lại cảm thấy, mình muốn được một lần. Một lần thử suy nghĩ theo lời mách bảo của khối óc, của con tim.
Em muốn điều gì…?
Lục Quang khẽ mím môi, nhắm chặt mắt lại. Trái tim rung lên từng hồi như đang phát bệnh.
Con xin ông Trời. Con lạy ông. Nếu con có lỡ làng, có mê muội, ngu si mà không giữ được tỉnh táo, để rồi phạm phải thứ cấm kỵ, để rồi tai ương phải giáng xuống đầu con.
Nhưng…! Con xin ông!
Chỉ lần này. Chỉ một lần duy nhất này mà thôi!
Một cơn gió xuân ùa tới, rặng mận rung lên, thả xuống một cơn mưa hoa trắng muốt lấp lánh. Dưới màn mưa hoa ấy, đứa trẻ làng Đục khẽ chớp mắt. Khóe môi nứt nẻ từ từ giãn ra, nở một nụ cười dịu dàng, ngốc nghếch và trong veo đến vô ngần.
“Dạ. Con- à không… E- Em nghe cậu.” Quang hé mắt nhìn cậu Trình, dè dặt thăm dò biểu cảm của người kia, khẽ tiếp tục. “Cậu đi đâu... em sẽ đi theo đấy ạ...”
Trình Tiểu Thời nghe được một tiếng "em" cất lên bẽn lẽn, chẳng hiểu vì sao mà bất giác vành tai lại đỏ lựng. Cậu vội vã quay mặt đi chỗ khác, ho húng hắng mấy tiếng xua đi sự ngượng ngùng, nhưng bàn tay đang ngoắc lấy tay em thì nhất quyết không nới lỏng lấy một phần.
Hồi I: Gấm vóc lụa là - Kết thúc.
Còn tiếp.