Work Text:
Зараз ён твой суботні сябар.
Не тое каб ён не быў тваім сябрам – сем дзён на тыдзень, дваццаць чатыры гадзіны ў суткі. Ты тэлефануеш яму ў тры раніцы, калі над Рэвашолем яшчэ круціцца друзлы ваўчок месяца, і кажаш, што зараз што-небудзь з сабой зробіш. Нешта дрэннае.
У грамадзянскай міліцыі Рэвашоля выдаюць моцныя скураныя рамяні. Ты бачыў аднойчы...
Часам яна табе сніцца. Яе ўспухлыя ногі — ступня ў туфлі, якая разышлася, другая ў адным толькі панчохі цялеснага колеру — калыхаюцца ад скразняку.
Ты адчуваеш, як адчуў аднойчы ротам, прыціснуўшыся да яго ілба: чорная брыво лейтэнанта выгінаецца ўверх. Ён кажа:
– Не.
Потым думае, нядоўга, і ты слухаеш, як яго пальцы стукаюць па прасціне і як рыпяць спружыны матраца.
– Дваццаць хвілін. Дэтэктыў. Вы пачакаеце дваццаць хвілін? Магу я пакласці трубку?
Ты думаеш. Ты думаеш, што Жану варта было забраць у цябе пісталет.
– Пачакай.
– Чакаю.
Ты адчуваеш, як сціскаюцца ў яго кулакі, калі ён чуе металічну пстрычку. Голас у яго халодны.
– Дэтэктыў?
Не-смей-курвіска.
– Я яго разбяру.
– Я ўпэўнены, што...
Што ты ўмееш яго збіраць-разбіраць менш, чым за дзесяць секунд? Што твае рукі, раз'едзеныя ін'екцыямі, успухшыя, з жоўтымі нагцямі, заклінаваўшыя трэмарам, выдатна справяцца – нягледзячы на твае старанні, дзень за днём, іх раз'ябаць – без удзелу мозгу? Што калі ты праўда захочаш, яму нічога не застанецца па прыездзе, як саскрабаць твае звіліны са сценкі? Так, ён упэўнены.
Ён сам разумее, што яму не варта было гэта казаць – і маўчыць. Ты трымаеш трубку паміж сківіцай і плячом.
– Гатова.
Спружына спрабуе скаціцца са стала. Яе спыняе цяжкі металічны корпус.
Ён кліча цябе рыхтавацца да вайны.
– Дваццаць хвілін, дэтэктыў.
– Дваццаць хвілін.
Ён прыязджае праз пятнаццаць. Ты чуеш з-за акна зубаскрышальны віск шын. Калі б ён не паспеў затармазіць, яму б дапамог ужо тройчы пагнуты дарожны знак ля пад'езду.
Ён — твой суботні сябар.
Ён выгінаецца да цябе, пад табой, да хрусту ў спіне. Часам ён дазваляе цябе даследаваць сваё цела рукамі.
У яго толькі адзін сасок, замест другога — неадчувальны гурток шнараў.
– А дзе?
Ён смяецца.
– Закаціўся. Запішыце да сябе куды-небудзь: знайсці сасок лейтэнанта Кіцурагі.
Часам ён дазваляе цябе даследаваць сваё цела — але толькі па суботах. Ён менш смяецца ў іншыя дні, менш жартуе. Ён больш не ўсміхаецца табе над трупамі.
Ты не зразумеў тады, што гэта была каштоўная рэдкасць. Трэба было заперці гэтую ўсмешку з квіткамі ў заапарк і абгорткай ад абрыкосавай жуйкі, трэба было злавіць яе ў сваю маленькую скрыначку нянавісці - трэба было, але ты спазніўся. І такой больш не будзе.
Будзе няёмкая, якая просіць прабачэньня - перад сыходам. Калі ён папраўляе каўнер у змучанай табою шыі. Калі ён стрэсвае пыл тваёй смярдзючай кватэркі з аранжавых плячэй — твой дом пахне старасцю і кацінай мачою, і Кіму гэта не падабаецца. Гэта яму не ідзе.
Ты ненавідзіш гэтую яго ўсмешку. Яна не будзіць у яго грудзях нізкі гул смяшка, не пакідае маршчынкі ў кутках вачэй, не мяняе твар. Яна прылепленая зверху прама на працоўную нуду.
Чым больш ты стараешся атрымаць ад яго, тым менш ён аддае. Менш усмешак. Больш стомленасці. Менш — больш.
Ты — як яго адна-цыгарэта-ў-дзень. Нядаўна ён пачаў іх прапускаць.
Думка пра тое, што Кім Кіцурагі кідае паліць, раптам-яркая і цяжкая ў пяць гадзін раніцы, у суботу, прымушае цябе ўчапіцца сабе ў валасы і разрыдацца.
Ён трымаецца ў сорак першым тры месяцы. Не тое каб ён сыходзіць потым, але ў той дзень ён узрываецца – вельмі ціха. Жан і яго хранічная дэпрэсія. Жудзіт і яе сумны, конскі твар. Хохмач Чэстэр. Ты.
Ты адзін чуеш, у што складаецца яго раздражнёны выдых. Жюдзіт занятая тым, што не дае Жану падысці і начысціці табе твар. Чэстэр і Мак рагочуць, як заўсёды, і дымяць да столі. З медкабінету чутна сварка. Новенькая-ты яшчэ не запомніў яе імя-спрабуе зліцца з шпалерамі. Ты і не паспееш запомніць. Яна сёння ж пакладзе заяву Прайсу на стол.
"Дупа."
Яго пальчаткі ціха скрыпяць, калі ён сціскае рукі ў кулакі — там, пад сталом, у сухой паўцемры, дзе ніхто не ўбачыць. Але ты адчуваеш. Ты любіш гэты скрып.
Яго пальцы сціскаюцца на рулі, звыклыя да ціхай ласцы. Ён удыхае яе пах —чыстая скура сядзенняў, метал і пластык, цудоўная хімія, якая корміць матор.
Мотакарэты. Маленькія скрыначкі смерці. Ён любіць сваю, сінь і хром, да вар'яцтва.
Жан заўважае ў цябе на твары адчай. Плячо Жюдзіт хавае яго змрочную, злую ўсмешку.
"Я ж казаў."
Ён, сапраўды, не казаў. Але ты разумееш. Вашы з ім думкі коцяцца па адной каляіне —па гэтай жа каляіне коцяцца вашыя з ім агульныя справы, ваш ўчастак, ваш каштоўны Ревашоль.
Да дупы, вядома. Куды ім яшчэ каціцца.
Кім не дазваляе табе дакранацца яго на службе. Так было не адразу, але пара падколак, пара сумных, якія разумеюць, поглядаў Жюдзіт – і ён стаў... Тым, што ён ёсць зараз.
Тваім суботнім сябрам.
Жан хоча, каб ты быў шчаслівы. Ён хоча, каб ты памёр гадоў праз трыццаць-сорак, высушаны хваробай, але амаль у сваім розуме; каб ты памёр – смеючыся, не адляпляя ад твару грымасу. Каб ты падымаў рукі, рабіў з пальцаў бясшкодныя пісталеты і пстрыкаў языком аб гладкія дзясны. Каб медсёстры пампавалі галовамі і распавядалі, як ты зноў спрабаваў вылезці ў акно. Казалі: вось гэта дзядок. Ёсць яшчэ порах...
Каб Кім, такі ж сухі і выбелены сівізной, трымаў цябе за руку, дзяўбучы носам.
Ён хоча, каб ты захлынуўся ўласнай рвотай у канаве. Сёння. Зараз. У пяці хвілінах ад ўчастку ёсць роў, які ў дождж перапаўняецца вадой і залівае потым паўквартала – ён уяўляе цябе ў ім, які плыве спіной дагары. Лунаючым у лайне, шпрыцах і чырванаватым бруду, пакуль забітыя сцёкі пускаюць вакол цябе пузыры.
Ён хоча, каб Кім збег — каб яму не давялося бачыць цябе такім. Тапельцам, уздутым як дырыжабль.
Аднойчы ён набрыў на вас дваіх познім вечарам. На трэснутай мазаіцы вуліц ліхтарнае святло разбівалася жоўтымі феерверкамі. Ты думаў, што ўсе ўжо сышлі. Ты дыхаў дымам з рота лейтэнанта.
У цені казырка, пад якім вы з Кімам схаваліся ад мокрага снегу, можна было не заўважыць. Не разглядзець — тваю руку на яго бядры, яго ласкавы твар, у паўабароты да тваёй цені, непрыстойна — голую далонь без пальчаткі. Ты амаль пачуў пстрычку фотаапарата ў мозгу Жана.
Ён таксама коп, Гары. Адзін з лепшых.
Кім не стаў выварочвацца з тваёй хваткі — было позна. Нешта ў ім тады нагадала пра хлопца, які паліў на балконе: бессаромным, усмешлівым. Ён таксама ўмее прыкідвацца, калі хоча.
Ты не зразумеў, ці паверыў у яго бессаромнасць Жан, але ты сам? О, ты купіўся. Завёўся з паўабароту.
Гэта было ўвечары пятніцы.
У тую суботу вы не сустракаліся.
Жан прайшоў міма, не вітаючыся, і больш пра гэта не казаў.
Ты круціш пятнічную сцэнку ў сваёй тугой галаве дзевяць гадзін — дзесьці там, у глыбіні, яна гуляе сама з сабой, звіваецца і развінчваецца, пакуль ты абнюхваеш вуліцы вакол чарговай перастрэлкі. На зыходзе дзевятай гадзіны ты спыняешся. Разуменне адважвае табе па карку.
Кім знаходзіць цябе прываліўшымся да сцяны — з пустымі, расхістанымі вачыма. Не тое каб ён не быў тваім сябрам сем дзён на тыдзень, дваццаць чатыры гадзіны ў суткі: у яго голасе ветлівы неспакой, пад якім хаваецца сапраўдны.
Усё больш стомленасці, менш смеху. Яму з табой не вельмі весела, Гары. Каму з табой увогуле можа быць весела? Там, у Марцінезе, ён бачыў толькі частку паслядзеянняў, шмаццё — цяпер ён бачыць усяго цябе. Ён бачыць кратэр, які акружае тваё яшчэ дымлівае, яшчэ распаленае пасля падзення, цела.
Хранічная дэпрэсія Жана. Сумны, конскі твар Жюдзіт. Хохмачы ўчастку. Навічкі, якія звальваюць у захад.
– У тваім... У пяцьдзесят сёмым. Не было гэтага?..
– Цырка?
Ляснутыя прадстаўлення і клоўны-дэгенераты.
– Яго.
Ён хмыкае.
– Гары, ты праўда думаеш, што дзесьці інакш?
Ты стомлена прыкрываеш вочы.
– У Дзіка Маллена. У яго ўсё па-іншаму.
Кім усміхаецца і павадзіць аранжавымі плячыма. Ты паспяваеш злавіць стомленую, нярадасную ўсмешку перш чым яна знікне ў складках яго рота.
– Мне варта было ўдакладніць, вядома. У рэальнасці. У рэальных... Арганізацыях, якімі б яны ні былі.
Ты заплюшчваеш вочы.
У дзясятках, сотнях малюсенькіх пакояў — афіцэркі і афіцэры, хохмачы, якія дымяць, стомленыя аператары, мужчыны з хранічнай дэпрэсіяй і жанчыны з конскімі тварамі; навічкі, якія спрабуюць зліцца са шпалерамі. У некаторых, асабліва зялёных, выходзіць. Усе яны...
Робяць свет лепш.
Робяць свет горш.
Забіваюць людзей.
Забіваюць сябе.
П'юць-каву, чай і віскі.
Бяруць хабары, размазваючы паперкі па кішэнях форменных куртак.
Забіваюць людзей.
Пачакай-ка, гэта ўжо было.
Дакладна. Яны не перастаюць. Яны ніколі не перастаюць.
Кім пстрыкае пальцамі ў цябе перад носам — цябе вяртае на зямлю, у Ревашоль, успамін аб выгнутай чорнай бровы пад тваім ротам.
– Кім, — кажаш ты, — ты стаміўся. Я таксама стаміўся. Можа, мы...
– Я не буду з вамі піць, дэтэктыў.
– Я не...
Ты збіраўся. Менавіта пра гэта ты і думаў-злое, пякучае золата на яго вуснах.
– Не хлусіце хаця б сабе.
Ты ўтыкаешся яму ў плячо. Рука ў пальчатцы застывае на рычагу. Яго ласкавая, блакітная скрыначка смерці хавае вас ад поглядаў з вуліцы.
– Пераначуй у мяне, Кім. Калі ласка.
– Сёння не субота.
– Калі ласка.
Ён утыкаецца ў твае валасы. Ён ніколі не казаў ні пра тваю велічэзнаю душу, ні пра тваё гора – але яму падабаюцца твае валасы. Рассыпістыя пасмы. Дыска-бакі. Ты адчуваеш лбом, як ён усміхаецца.
Ён уціскае цябе ў ложак, уціснуўшы ў цябе паміж бёдзер вострае калена.
Сёння серада.
Твой пісталет - у малюсенькім сейфе Жана, малодшым браце Кінэмы. Ён таксама захоўвае тваю пагібель. Ён таксама пафарбаваны ў – на траціну аблупіўшыся — сіні. Ён таксама... Скрыначка. Нянавісці. Смерці.
Кім смяецца, пакуль ты расказваеш яму пра Справу Зніклага Саска. На секунду смех хавае, сцірае сабой стомленасць, уразаюцца, як раней, у куткі яго вачэй карычневыя прамяні маршчынак.
Калі-небудзь, калі ён кіне паліць і пускаць у сваё жыццё старэйшых па званні запойных алкашоў, табе прысніцца гэты дзень.
Светлая скура яго грудзей-святлей, чым запечаныя на сонца твар і шыя – у ёй, выпуклы кругляш шнараў. Яго голыя рукі пахнуць скурай і тытунём. Яго радзеючыя на лбе валасы. Ревашольскій закат, тройчы адбіты шклом і морам, які б'е яму ў патыліцу, як сонечная карона.
Моцны рэмень, з тых, што выдаюць у Ревашольской міліцыі, сцягнуў тваі запясці.
Паўадкрыты рот Кіма, кропля поту, пераламаўшая святло на яго скроні.
Ён будзе мроіцца табе такім, калі ты зноў вырашыш утапіцца ў пякучым вясёлым золаце. Ён будзе з табой там — у чарговай канаве, на чарговай пад'язной лесвіцы, у чарговай скрыначцы смерці, якіх ты разбіваў, і яшчэ разаб'еш, тысячы. Ён будзе з табой.
Не можа не быць – сем дзён на тыдзень, дваццаць чатыры гадзіны ў суткі.
***
Калі ты, нарэшце, спрабуеш захлынуцца ўласнай рвотай у тым самым паўзатопленым рову, яны абодва прыходзяць да цябе.
Жан заносіць над табой белы кулак з чырвонымі скарынкамі ў нагцей. Кім зябка павадзіць аранжавымі плячыма.
– Гэта нікому не зробіць лепш, лейтэнант, - заўважае ён.
Кулак з хлюпам утыкаецца ў зямлю ў твайго твару. Яшчэ раз і яшчэ.
– Я казаў!
Ён, насамрэч, не казаў – але Кім ківае. Ён запальвае сваю адну-ў-дзень. Жан цяжка апускаецца на зад, у бруд ля тваіх ног.
– Я панясу, - абяцае Кім.
– Кіцурагі. Ты думаеш, я цябе кіну з... Гэтым?
– Маеце поўнае права.
Ён будзе сніцца табе такім. Жан. З бензінавым узорамі аблокаў у прыбітых дажджом валасоў, з выскалам. З падталай крупінкай снегу, праламаўшэй святло на яго скроні.
– Ты маеш рацыю. Ты, курва, маеш рацыю.
Ён мацюкаецца і закідвае тваю ўздутую руку сабе на плячо. Другая аказваецца на аранжавай куртцы Кіма. Яны падымаюць цябе.
Твая тугая, цяжкая галава матаецца на апухлай, слізкай ад рвоты шыі.
І яны падымаюць цябе — і нясуць.