Work Text:
Канцэнтрацыя ў сне давалася Ханне нялёгка. Па падліках навукоўцаў, якія вывучалі мазгавую актыўнасць, яна магла ўсведамляць, што адбываецца, не больш за паўгадзіны за ноч. Яна выкарыстоўвала гэты час, імкнучыся запомніць кожны будынак, кожную расліну, жывёлу і мясцовага чалавека, каб затым замаляваць для даследаванняў.
Гэта была добрая праца для той, чые гены адпраўляюць у свет сноў амаль кожную ноч — усё залежала ад стомленасці. Цікавая для той, што заўжды хацела прыгод. Яна надавала сэнс існаванню для той, якая не магла яго знайсці.
Але быў і мінус. Ханна, былая патрульная, якая магла скруціць моцнага мужыка, ніколі не адчувала сябе больш уразлівай. Калі сон заносіў яе ў паселішча, яна хадзіла прыціскаючыся да цагляных сцен круглых будынкаў, падобных да сярэднявечных вежаў замка, і збянтэжана ўсміхалася мясцовым жыхарам. Яны былі амаль такімі ж людзьмі. З бачных адрозненняў — толькі неўласцівыя зямлянам колеры скуры і валасоў, як быццам яны масава захварэлі на аргірыю або паплавалі ў зялёнцы. Што давала такі эфект, якія яшчэ асаблівасці хаваліся ў іх ДНК — было невядома. Узор крыві з сабой не возьмеш і свой не дасі: паспрабуй правярні гэта ў свеце, дзе блукае толькі твой цень. Размаўляць без фізічнага цела не было чым, слухаць — таксама, ды і мовы ў зямлян і мясцовых былі рознымі. З гэтай жа прычыны можна было забыцца пра чытанне: іх пісьменнасць была чымсьці сярэднім паміж тайскай і арабскай, але ніхто з тых, хто валодае гэтымі мовамі, нічога не зразумеў. Стасавацца атрымлівалася толькі жэстамі і толькі з прыязна настроенымі мясцовымі. У асноўным зямлян баяліся.
І зразумела: нікому не падабаюцца дзіўныя бесцялесныя істоты, якія раптам з’яўляюцца і знікаюць у цябе пад носам і паводзяць сябе як спалоханыя малпы ў супермаркеце.
Карацей кажучы, губляць кантроль і адчуваць крайнюю ступень адзіноты Ханне не падабалася.
Таму аднойчы, убачыўшы ў адным з мястэчкаў празрыстую дзяўчыну, яна не думаючы кінулася да яе. Затым яна пахваліцца, што хацела стаць першапраходцам у тым, каб пагутарыць у Сонным свеце з зямнымі калегамі, але ў той момант ёю больш рухаў страх. Удваіх не так складана пераносіць погляды мясцовых жыхароў: то непрыязных, то падазроных, то залішне цікаўных.
Дзяўчына павінна была яе зразумець. Яна выглядала такой жа напружанай работніцай Цэнтра Даследаванні Соннага Свету, як сама Ханна: устала ля сцяны, сашчапіла рукі ў замок і старалася цішком разглядаць навакольных. Заўважыўшы калегу, павольна памахала і расслабіла плечы.
Ханна вырашыла наблізіцца. Калі захоўваць канцэнтрацыю, можна перамясціцца ў патрэбны пункт за секунды. Ханна нядоўга знаходзілася ў сне, не паспела стаміцца; зрэшты, і не паспела ўзгадаць, як рэагуюць людзі, калі нечакана выяўляюць побач з сабой чужога.
Дзяўчына падалася назад. Калі б у яе было цела, яна абавязкова ўрэзалася б у мясцовую жыхарку, якая адскочыла, выпусціла з рук кошык і вылаялася. Яна хмурылася зусім як зямляне, і гэтак жа патрэсла кулаком. Адрозненне было толькі ў лёгкай вібрацыі паветра каля рота.
Дзяўчына зноў здрыганулася і ўпала. Яна магла страціць канцэнтрацыю, і Ханна захвалявалася, што давядзецца развітацца з марай аб першым кантакце з іншым зямлянінам. Намерыўшыся зрабіць усё магчымае, Ханна прысела побач з дзяўчынай і нагадала адно з галоўных правілаў захавання ўвагі:
— Паглядзі на рукі!
Дзяўчына не рэагавала. Некалькі секунд — а можа хвілін — яна ляжала на брукаватай дарозе з заплюшчанымі вачамі, выклікаючы цікаўнасць у жыхароў, якія выглянулі з вакон на шум сваркі. Калі ж яна ачуняла, нечакана працягнула рукі да Ханны, усміхнулася і нешта прашаптала.
Ханна збянтэжана звяла бровы. Хоць яна ўмела чытаць па вуснах, гэтага слова не пазнала. Свет яшчэ не пачаў расплывацца, а значыць, адзіным тлумачэннем было тое, што дзяўчына была іншаземкай.
Ханна расчаравана ўздыхнула. Вось і паразмаўлялі.
Дзяўчына таксама нахмурылася: відаць, зразумела, што спроба правалілася. Яна паказала далоні і кіўнула на рукі Ханны. Тая паўтарыла жэст, і дзяўчына прынялася выводзіць пальцам літары. Ханна нічога не адчувала, аднак па літарах — няхай яны былі дагары нагамі — у рэшце рэшт зразумела: гэта было імя. Інгрыд.
Ханна ўсміхнулася і пацягнулася да рукі Інгрыд, каб таксама прадставіцца.
Знаёмству перашкодзілі звычайныя вясковыя вілы, які праляцелі прама скрозь іх.
Мясцовыя жыхары, якія ненавідзелі зямлян, хутка знайшлі спосаб выганяць іх назад: дастаткова моцна напалохаць — і ў наступныя імгненні тыя знаходзілі сябе ва ўласных ложках з шалёным сэрцабіццем і ў халодным поце. Вілы выдатна для гэтага падыходзілі. Мала што людзі бачылі саму зброю, якая ўваходзіла прама ў іх праекцыю, — дык яно яшчэ стварала вібрацыі, ад якіх пачыналі расплывацца і самі праекцыі, і ўсё вакол.
Супакоіцца і заснуць зноў было немагчыма. Калі адпускаў спалох, прыходзіла трывога: што калі зноў патрапіш у Сонны свет? Што калі цябе зноў спалохаюць раззлаваныя мясцовыя?
Аддыхаўшыся, Ханна парадавалася, што хаця б не даводзілася выходзіць у патруль, праспаўшы ўсяго пару гадзін. З таго часу, як навукоўцы прапанавалі пастаянную працу з пражываннем тым, хто часта трапляе ў Сонны свет, Ханна пераключылася на даследаванні. Увага да дэталяў дапамагала здабываць шмат інфармацыі, а вольны час яна прысвяціла маляванню, таму праз пару гадоў лічылася адной з самых карысных. У інтэрнаце пры Цэнтры ў яе быў прасторны пакой з уласным туалетам і душам, трохразовае харчаванне і нуль даўгоў за камунальныя паслугі. Толькі выконвай правілы, чапляй на сябе датчыкі мазгавой актыўнасці, запамінай сны, малюй сабе і запісвай.
Гэтым яна і занялася: да сняданку было яшчэ цэлых чатыры гадзіны.
Без дваццаці дзевяць яна спусцілася ў сталовую, на першы паверх, каб заняць чаргу. Пастаянных жыхароў у Цэнтры было няшмат, але і тым, хто прыходзіў на ноч, належаў сняданак. І месяца не прайшло, як Ханна зненавідзела сняданкі.
Чарга ўжо складалася з сямнаццаці чалавек, і аматары бясплатнага працягвалі прыбываць. Час ад часу Ханна кідала на чаргу хмурны погляд у надзеі ўбачыць дзяўчыну са сну. Даволі бескарысны занятак: яна магла працаваць на іншы Цэнтр і нават жыць у любой іншай краіне — хоць на супрацьлеглым краі Зямлі.
Тут яе імя сустрэнеш нячаста. Здаецца, яно было скандынаўскім. Варта распытаць куратара, ці не заявіла якая-небудзь прыгожая брунэтка па імені Інгрыд аб іх маленькай спробе ўзаемадзеяння.
Але Ханна не адрознівалася цярпеннем. Яна прывыкла дзейнічаць. Вось і цяпер не атрымалася спакойна атрымаць асалоду ад рыса з кары — душа патрабавала неадкладных рашэнняў.
Хоць Цэнтры былі ўжо ў кожнай краіне, тых, што падыходзілі, было не так шмат. Дзесьці існавала абмежаванне па ўзросце: то дзецям даверу не было, то дарослым трэба было працаваць на карысць эканомікі, а не лунаць у чужых светах; недзе выключалі з даследаванняў усіх жанчын. Трапляць у Сонны свет яны, вядома ж, не пераставалі, проста паводзілі сябе інакш. Трэніраваных Ханна пазнавала.
Значыць, усё ж мела сэнс пашукаць Інгрыд тут, дзе патрабаваліся толькі наяўнасць адпаведных генаў і досвед Падарожжаў. І, раз Ханна ўжо знаходзілася ў сталовай, трэба было распытаць яе працаўнікоў.
За невялікую дапамогу з уборкай талерак ёй ветліва распавялі, што тут пастаянна з’яўляецца цэлых шэсць маладых брунэтак з хвалістымі валасамі. Трое з іх былі выключаныя таму, што ўвесь час насілі сукенкі, а яе брунэтка паўстала ў сне ў швэдры і джынсах; звычайна людзі Падарожнічалі ў сваім улюбёным адзенні. Чацвёртую дакладна клікалі Марыя: так яе клікаў муж і іх крыклівыя трайняты, якія прыходзілі «пачакаць, пакуль мама паесць, проста пасядзець побач».
Пятая была бедная як царкоўная мыш: гэтую выснову зрабіла буфетчыца, бо тая ніколі нічога ў яе не купляла і пасля снедання заўсёды паварочвала ў бібліятэку, дзе можна было карыстацца камп’ютарамі, сканерамі і планшэтамі.
Пра шостую нічога не ўдалося даведацца, акрамя таго, што яна ніколі не з’яўлялася на сняданках, а на вячэры хутка ела, адносіла талерку сама і шпаркай хадой аддалялася спаць. Вельмі падобная да вайскоўца, адзначыла Ханна, але, калі зараз яе дакладна было не знайсці, яна вырашыла адправіцца ў бібліятэку.
Яе пераследвала лёгкае шкадаванне, што яна магла ўпусціць Інгрыд. Яна цішком разглядала людзей, але іх было занадта шмат. Мініятурную дзяўчыну можна было не заўважыць за кампаніямі дзябёлых ці адкрыта тоўстых мужчын.
Бібліятэка была практычна пустой, таму брунэтку ў куце Ханна ўбачыла адразу. Твар яе быў схаваны за маніторам: яна схілілася над лістом паперы; было чуваць, як па ёй слізгае аловак. У галаву ўдарыў адрэналін, як калі даводзілася адсочваць парушальнікаў, якія вырашылі пагуляць у хованкі. Гэта яе мэта? Ці памылка? Прынамсі валасы выглядалі падобна.
Ханна прайшла паўз некалькі сталоў і спынілася. Скрозь пасмы яна разгледзела бледную скуру і тонкія рысы твару, як у Інгрыд, толькі больш выразныя і ярчэйшыя. Сэрца забілася хутчэй. Добра зроблена!
Інгрыд падняла здзіўлены погляд. Маршчынкі на ілбе адразу ж разгладзіліся, а на вуснах з’явілася радасная ўсмешка.
Ханна нават разгубілася ад такога цёплага прыёму. Для пачатку яна падумвала прадставіцца і папрасіць прабачэння за тое, што спалохала ў Сонным свеце. Затым невялікая размова пра самаадчуванне, абмеркаванне магчымасцяў кантакту зямлян у чужым свеце і ў выніку — запрашэнне паабедаць разам.
— Я Інгрыд, — сказала тая, разглядаючы Ханну.
— Ханна. Ведаеш, я здолела зразумець тваё імя. Яно такое незвычайнае і прыгожае.
— Праўда? Гучыць як звычайны набор літар.
У іншым выпадку Ханна падумала б, што яе спрабуюць адшыць, але Інгрыд ўсё яшчэ ўсміхалася і глядзела з цікаўнасцю, а ў яе гаворцы чуўся акцэнт, а значыць, як і меркавалася, яна была іншаземкай. Мусіць, на яе радзіме гэтае імя папраўдзе гучала штодзённа. Або Інгрыд проста паспрабавала няўмела фліртаваць на чужой мове. Варта было меней звяртаць увагу на словы і больш — на невербальныя знакі.
— Праўда. Слухай, я напалохала цябе ў сне, так што прабач.
— Не… Гэта не ты. Проста так атрымалася, што ты з’явілася менавіта ў той момант.
— О, — працягнула збітая з панталыку Ханна.
У Сонным свеце было даволі страшных рэчаў, накшталт вялікіх лятучых скарпіёнападобных казурак, але падобныя стварэнні і мясцовыя імкнуліся трымацца адно аднаго падалей. Няўжо Ханна не здолела адсачыць яшчэ нейкую небяспеку? У выпадку з віламі яна засяродзілася на магчымым навуковым прарыве разам з красуняй. А да гэтага ўсё было як звычайна: дамы, дарожкі, па баках — карлікавыя дрэвы з буйнымі пладамі, непрыязныя мясцовыя.
З іншага боку, не варта было сябе дакараць. Канцэнтрацыя ў сне — штука складаная.
Ханна апусціла вочы на стол. Інгрыд толькі пачала малюнак абуранай жанчыны, але было заўважна: яна малявала прафесійна. Партрэт быў роўны, акуратны, не тое што малюнкі Ханны, якой увесь час даводзілася карыстацца гумкай.
І гэта была выдатная тэма для размовы.
— Ты мастачка?
— Я хадзіла ў школе на курсы малявання, а затым вучылася на дызайнера. У Нарвегіі.
— Мне давялося вучыцца, калі я стала тут працаваць. У мяне сям’я паліцыянтаў, «лішнім» навыкам не лічылі патрэбным вучыць.
— Лішнім навыкам?
— Усім, што мае дачыненне да творчасці: спевы, танцы, маляванне. У маёй школе быў гурток лепкі з гліны, і нават пра яго загадалі забыць. Адзіныя мастацтва, якія дазваляліся, — баявыя.
— Як тут строга, — падняла бровы Інгрыд.
— Спадзяюся, ты не падумала, што ў Амерыцы ўсе бацькі такія, — засмяялася Ханна. — Гэта толькі мае. Нават не жадаюць размаўляць пасля таго, як я сышла з патруля. Пашанцавала, што тут можна жыць!
— Я таксама цяпер тут жыву, — Інгрыд апусціла галаву і ўздыхнула. — Я таксама адна.
Ханна кіўнула. Нарвежка, якая дрэнна размаўляла і засталася ў краіне адна — дакладная прыкмета таго, што яе сям’ю дэпартавалі. Хутчэй за ўсё ім зрабілі генетычны тэст, а затым выкінулі ўсіх, хто не можа прынесці краіне карысць. Пакінулі толькі Падарожніцу.
Ханна рызыкнула дакрануцца да яе рукі. Можна сказаць, гэта ўсяго толькі суцяшальны жэст.
— У цябе хаця б засталася з імі сувязь?
— Мы рэдка размаўляем. Ім даводзіцца шмат працаваць. Яны хочуць вярнуць сваю хату.
Інгрыд глядзела на руку Ханны з асаблівай зачараванасцю: як дзіця, якое атрымала мала бацькоўскай ласкі. А затым сціснула яе пальцы сама і зноў падняла погляд, у які вярнулася цікаўнасць.
Запрашэнне паабедаць разам вылецела само сабой.
Колькі б Ханна ні знаёмілася з дзяўчатамі на вечарынках, у барах і клубах — усе былі не тыя. Ці яна сама была не той. На працы патрульнай яна бачыла мноства прыгожых зацікаўленых жанчын, але сустракацца са сведкамі ці тым больш з падазраванымі было табу. Ханна ніколі не дазволіла б сабе быць непрафесійнай.
На новай працы знаёміцца не было з кім. Большасць людзей сюды прыходзілі паспаць, а раніцай іх не цікавіла нічога, акрамя бясплатнай ежы і запісаў аб Падарожжах.
Да таго ж Цэнтр даследаваў генетычныя асаблівасці, якія дазваляюць Падарожнічаць у іншы свет, таму асноўны кантынгент складалі сём'і з дзецьмі. Разбіваць сём'і Ханна лічыла ніжэй сваёй годнасці, як і сустракацца з кімсьці, хто не скончыў каледж.
Каля трыццаці яна пачынала падумваць, што працяглых адносін у яе не будзе ніколі.
І вось — Ханна сустрэла дзяўчыну, якая пакахала ўзаемна, з якой можна было дзяліць як працу, так і вольны час.
Інгрыд вучыла яе маляваць складаныя формы. Гэта спатрэбілася, калі Ханна патрапіла ў лес, дзе раслі кветкі, падобныя на зямную мухалоўку, але былі раз гэтак у дзесяць буйнейшыя. Ханна вырашыла, што гэта была мясцовая крылатых-скарпіёнаў-лоўка; куратар хіхікнуў і сказаў, што так думалі ўсе, хто бачыў кветку.
Ханна паказвала ёй свае любімыя перадачы пра жывёл. Інгрыд глядзела з такім захапленнем, што забывала пра любімае марожанае, якое магло растаць у непрыемную лужыну.
Бывалі і складанасці: Інгрыд часта здавалася дзіцем. Вядома, яна была толькі іншаземкай, якая паступова адаптавалася; тым не менш яе доўгія ўважлівыя погляды на такія даўно звыклыя рэчы як банкаматы, ці касы самаабслугоўвання, ці самалёты ў небе прымусілі Ханну праверыць, наколькі развітай краінай з’яўлялася Нарвегія.
Усе тэхналогіі, як чакалася, былі такімі ж. Па ўсім выходзіла, што бацькі Інгрыд яе так гіперапекалі, што не выпускалі з дому, а ў школу і каледж вазілі з мяшком на галаве.
Гэта выдатна растлумачыла б і скупыя адказы Інгрыд пра мінулае.
Ханна ледзь не паверыла ў свае высновы, калі ёй патэлефанавала маці Інгрыд і ўчыніла скандал: маўляў, яе дачка — не лесбіянка, а Ханне тэрмінова трэба пакінуць спробы сапсаваць мілую далікатную дзяўчынку, якая змянілася да непазнавальнасці.
Але наступныя словы супярэчылі ўражанню: аказваецца, некалі Інгрыд ледзь не выйшла замуж за аднакурсніка. Ханна адчула, як тыгрыныя кіпцюры рэўнасці прайшліся па яе сэрцы, але засяродзілася на іншым. Значыць, у Інгрыд быў час удалечыні ад сваякоў, і яна не павінна была ставіцца да штодзённых рэчаў як трохгодка.
Добрая разгадка ніяк не прыходзіла ў галаву. Хоць Ханна не любіла падман, вырашыла выкарыстоўваць рэўнасць і напаўжартаўліва надзьмулася, пераказваючы размову.
— Ты не казала, што ў цябе быў жаніх.
— Ён быў захоплены больш, чым я. Ён зрабіў прапанову, я адмовіла. Калі бацькі даведаліся, яны чамусьці знерваваліся. Не ведаю, чаму яна паднесла гэта так, — паціснула плячыма Інгрыд.
Што ж, магчыма, яе маці прыдумала сабе ідэальную гетэрасэксуальную ляльку і не хацела раставацца з фантазіяй.
— Я не хачу ціснуць, але табе варта было б расказаць больш падрабязнасцяў пра мінулае.
— Ты не хочаш — але ціснеш, — нахмурылася Інгрыд. — Сапраўдная паліцэйская. Больш ніякіх жаніхоў. І нявест.
Ханна адступіла. У рэшце рэшт Інгрыд не падазраваная, а блізкія адносіны не пабудуеш на допытах.
Яна абняла яе, узлахмаціла валасы і прашаптала:
— Ты маеш рацыю. Прабач.
Закусіўшы губу, Інгрыд кінула на яе вінаваты погляд.
— У мінулым няма нічога цікавага. Мне стала цікава жыць, калі сустрэла цябе.
Дэпрэсіўныя падлеткі не былі такой ужо незвычайнай з’явай. Складана было ўявіць сярод іх Інгрыд, якая з прагнасцю ўбірала веды пра свет, але Ханна пастаралася гэта прыняць. У яе мэты не ўваходзіла атручваць сабе жыццё, зацыкліўшыся на тым, што яна ведае пра Інгрыд не сто адсоткаў інфармацыі. Служба бяспекі Цэнтра дапусціла яе да працы, а значыць, не было гары трупаў, рабавання банкаў або таемнага дзядулі-мафіёзі. Гэтага было дастаткова.
Акрамя таго, Ханна ўжо была не ў тым узросце, каб з лёгкасцю адштурхоўваць чалавека, з якім было добра. І не толькі добра — правільна.
Цікаўнасць і авантурызм — вось што іх аб’ядноўвала. Гэта адбівалася як у дробязях накшталт спантаннага абеду ў рэстаране незнаёмай замежнай кухні, так і ў імкненні старанна даследаваць Сонны свет.
Неяк, вывучыўшы свежае даследаванне аб магчымасцях парных Падарожжаў, яны загарэліся ідэяй паўдзельнічаць у эксперыменце.
Навукоўцы меркавалі, што наўмыснае трапленне ў адну і тую ж кропку двума людзьмі павінна будавацца на іх глыбокай блізкасці і расслабленасці. Куратар арганізаваў сумесную кватэру з вялікім ложкам, паўнавартаснай кухняй і прасторным санвузлом.
Нягледзячы на тое, што Ханна жыла без суседак, бедны метраж і набор мэблі стваралі ўражанне казармы. У сямейнай кватэры было ўтульна. Прынамсі пісьмовы і абедзенны сталы не былі аб’яднаны ў адзін, а на кухні было больш за адну тумбу. Для поўнага паслаблення бракавала толькі кофемашыны. Зберажэнні Ханны хутка гэта выправілі.
Інгрыд арганізоўвала вячэры са свечкамі, сумесныя ванныя з араматычнымі бомбачкамі, прагляд рамантычных фільмаў, прагулкі па парках і ўзбярэжжы акіяна на заходзе. Ханна не лічыла сябе аматаркай падобнай рамантыкі, аднак яна мела эфект: па Сонным свеце яны сталі Падарожнічаць разам.
Там была чарга Ханны вырашаць, як яны правядуць адпушчаны канцэнтрацыяй час. Больш за ўсё ёй падабалася аказвацца ў лесе або ў гарах, узляцець вышэй, сесці побач на самую высокую галіну, на самую вяршыню гары і назіраць адтуль.
— Выдатна, калі гравітацыя не мае над табой улады, — падзялілася яна адной раніцай. — Дома такога не адчуць.
— Ты б не пакутвала, калі б давялося там застацца?
Падобнымі пытаннямі задаваўся, мабыць, кожны Падарожнік. Ніхто не ведаў, што будзе, калі чалавек, чыя свядомасць знаходзіцца ў Сонным свеце, памрэ. Ці застанецца яна там назаўжды? Ці ўсім наканавана проста знікнуць?
Той кантакт Ханны і Інгрыд прымушаў некаторых вылучаць гіпотэзы, што калі-небудзь хто-небудзь сустрэне памерлага ў Сонным свеце і як след распытае пра замагільнае жыццё.
«Сумна будзе, калі для гэтага памерлага ўласны стан у родным свеце стане навіной», — думала Ханна кожны раз, сустракаючыся з такім энтузіязмам.
Сама яна не ведала, як ставіцца да такой магчымасці. Адна справа — Падарожжы, калі ведаеш, што вернешся да свайго звыклага жыцця, іншая — пераезд, яшчэ і такі своеасаблівы. Яна толькі паціснула плячыма:
— Думаю, галаўней за ўсё — быць побач з табой. Я б пакутвала, калі б давялося застацца там адной.
Інгрыд пасунулася бліжэй і паклала галаву ёй на плячо. Яе валасы прыемна казыталі скуру. Ханна заўсёды шукала зачэпкі, каб Інгрыд не заманулася занадта рана ўстаць.
— Як ты думаеш, Уршуля ле Гуін магла Падарожнічаць?
— Пісьменніца?
— Так. У яе шмат раманаў пра іншыя светы. Вось, напрыклад, — дастаўшы з-пад падушкі смартфон, Ханна знайшла ў электроннай бібліятэцы «Левую руку Цемры», — мой улюбёны.
Інгрыд паглыбілася ў чытанне, але неўзабаве запярэчыла:
— Тут не спяць, а лётаюць на караблях.
— Сны могуць натхняць на рознае. Напрыклад, пісьменнік мог патрапіць у Сонны свет, але, паколькі ён нічога пра яго не ведаў, адаптаваў сон да зямных тэхналогій.
Гэтая ідэя актыўна абмяркоўвалася. Ніхто не ведаў, з каго і калі пачаліся Падарожжы. Раней не было сацыяльных сетак, а людзі баяліся здацца вар’ятамі. Калі нехта Падарожнічаў, то мог адлюстраваць гэта хіба што ў творчасці ці зашыфраваным дзённіку.
Генетыкі любілі вывучаць сём'і Падарожнікаў, аднак асобную цікавасць уяўлялі нашчадкі людзей мастацтва, якія аддавалі перавагу фантастыцы. Праўда, даследаванні ішлі цяжка: вайскоўцаў, якія іх фінансавалі, больш цікавіла карысць ад жывых. Напрыклад, яны ўжо стварылі аплікацыю для знаёмстваў выключна для носьбітаў генаў Падарожніка — каб павысіць шанец на нараджэнне новага. Або — хто ведае — каб узмацніць здольнасць.
Вылучэнне гіпотэз пра пісьменнікаў існавалі за кошт нечага энтузіязму і вольнага часу.
Ханна падазравала, што так справы ішлі з усімі сферамі, якія не датычыліся пранікнення ў Сонны свет. Нягледзячы на доступ да добрых лекараў, ужо некалькі месяцаў яны не маглі растлумачыць, чаму лімфацыты ў яе крыві павольна павялічваюцца, а лейкацыты — паніжаюцца.
Спачатку падазравалі вірус, але ПЦР-тэсты нічога не паказалі. Правялі аналізы на рэдкія захворванні і на ўсялякі выпадак некалькі УГД. Затым яе і Інгрыд прымусілі праверыцца на венерычныя хваробы, нягледзячы на тое, што жыхары Цэнтра падвяргаліся разнастайным праверкам штогод — і тут не знайшлі прычыны. Улічваючы іх беднае сэксуальнае жыццё да сустрэчы адна з адной, інакш і быць не магло.
Тэрапеўт паціснула плячыма і сказала назіраць. З тых часоў Ханна наведвала лабараторыю раз на месяц, і гэта прывяло толькі да кароткага кансіліуму розных лекараў, якія хмыкнулі і разышліся, усё спісаўшы на стрэс.
Ханна лічыла, што перастрэлкі былі куды больш нервовай падзеяй, чым з’яўленне дзяўчыны ці нячастыя сутыкненні з насельнікамі Соннага свету. Яна падумала было — а раптам сам Сонны свет пачаў на яе ўплываць? Куратар толькі пасмяяўся, як быццам Ханна была дзіцем, якое заявіла, што аблокі бяруцца з трубы мясцовага завода.
— Не нясі лухту. Калі і ўплывае, то прычына ў тваёй галаве. Больш ні ў кога беспадстаўнага псавання аналізаў няма.
Ханна раздражнёна фыркнула, за што атрымала працяг водпаведзі:
— Ну паглядзі. За чатыры месяцы павысіўся час актыўнасці аддзелаў мозга, якія адказваюць за канцэнтрацыю. Справаздачы становяцца больш падрабязнымі і доўгімі. Аднойчы ты ўвогуле напілася, і нічога! Збаўце абароты са сваімі сумеснымі Падарожжамі, вось і ўсё.
Давялося паслухацца і надаваць больш часу адпачынку. Ханна нават пачала медытаваць і хадзіць да псіхолага, раз ужо гэта было бясплатна.
Вынік быў супрацьлеглым. Яны з Інгрыд сустракаліся ў Сонным свеце, нават калі спецыяльна правялі ў расстанні паўтары тыдні. Спецыялісты зноў паціснулі плячыма і заявілі, што, значыць, рэч не ў канкрэтным пачуцці, а ў яго інтэнсіўнасці, у іх выпадку — у суме адна па адной.
Ханне давялося змірыцца і проста назіраць, як аналізы становяцца ўсё больш анамальнымі. Трэба было прызнаць: медытацыя і практыкаванні выдатна дапамагалі не панікаваць раней часу, бо іншых праблем — пакуль што — не назіралася. Вывучалі яе вельмі старанна, запісваючы на ўсе даследчыя праграмы.
І вось, адна з іх забяспечыла прарыў. Нейкай вучонай прыйшло ў галаву параўнаць ДНК пар, якія могуць Падарожнічаць разам, і аказалася, што Інгрыд і Ханна маюць шмат аднолькавых участкаў ДНК. Сярод пар яны былі на першым месцы, і з вельмі вялікім адрывам. Прыйшлі ў захапленне абсалютна ўсё: генетыкі, біёлагі, журналісты. Нават пісьменнікі з кінаробамі стрэслі пыл з ідэі аб роднасных душах.
Заставалася радавацца, што іх з Інгрыд асобы былі засакрэчаныя. Ханна ўздрыгвала кожны раз, як уяўляла сабе немагчымасць спакойна схадзіць на пляж ці нават у краму ў суседнім будынку. Хапала хадзіць у лабараторыю як на працу і трываць пытанні даследнікаў.
Тыя ў рэшце рэшт прыйшлі да высновы, што змена паказчыкаў крыві — гэта магчымы варыянт нормы. Ханна і Інгрыд былі выключнай парай. Чаму ў іх не магло быць выключных правіл?
Гэта суцяшала роўна датуль, пакуль на іх трэцюю гадавіну не здарылася чарговае дзівацтва.
Настрой быў летуценны: яна нарэшце атрымала тое, чаго хацела з дзяцінства — доўгія моцныя стасункі. Яна ўзгадвала іх павольныя шпацыры, ажыўленыя размовы пра светы і вечары, поўныя пяшчоты і страсці, і нават ледзь не паранілася, наразаючы салат да рамантычнай вячэры.
Мабыць, гэтыя ўспаміны прывялі іх да месца першай сустрэчы ў Сонным свеце. Яны збянтэжана ўсміхнуліся адна адной, і Ханна паказала на лес недалёка ад горада. Не хацелася зноў турбаваць мясцовых.
Лес не адкрыў ім нічога новага: тыя ж дзіўнай формы расліны і занадта буйныя жукі. Калі кантакты з мясцовымі заставаліся на тым жа ўзроўні, флору і фауну людзі вывучылі досыць падрабязна. Тым не менш Ханна вырашыла агледзецца і адправілася ўглыб.
Чуццё рэдка яе падводзіла. Нешта новае чакала ў абгарэлым сухім дрэве: цёмна-фіялетавае мігатлівае дупло, падазрона падобнае да парталу, якім яго малююць у фэнтэзійных серыялах. Яна падляцела бліжэй, каб як след разгледзець, але Інгрыд паўстала перад ёй, скрыжаваўшы рукі — гэта быў іх знак «стоп».
Гэта мела сэнс: хто ведаў, як партал мог на іх паўплываць. У любым выпадку спачатку варта абмеркаваць яго з куратарам і пашукаць інфармацыю ад іншых Падарожнікаў.
Аднак ніхто не бачыў нічога падобнага.
— Думаеш, гэта партал у іншы свет? — спытала Інгрыд, абдымаючы Ханну са спіны.
Інгрыд заўсёды так рабіла, калі тая сядзела сагнуўшыся над планшэтам у задуменнасці.
Ханна ўтаропілася ў свае малюнкі дзіўнага дупла. Апошнія хвілін дваццаць яна схілялася менавіта да гэтага варыянта. Бо калі б гэты партал вёў на Зямлю, усе Падарожнікі, хутчэй за ўсё, апыналіся б побач з ім.
Можна было дапусціць, што такіх парталаў шмат, проста іх ніхто не бачыць, акрамя іх з Інгрыд. Магчыма, для гэтага патрабаваўся пэўны ўзровень канцэнтрацыі. Аднак актыўнасць яе мозгу нічым не адрознівалася ад астатніх паказчыкаў за апошнія месяцы. Яна відавочна дасягнула сваёй мяжы, а іншых парталаў не бачыла.
— Думаю, — пагадзілася Ханна, прыкусіўшы кончык стілуса. — Шкада, што ўлезці і праверыць занадта рызыкоўна і страшна.
— Не варта, — пагадзілася Інгрыд, сціскаючы яе мацней, быццам спалохалася, што Ханна ўвасобіць ідэю ў жыццё.
— Усё ж я хачу пашукаць яшчэ.
Ханна змарнавала тыдні, аглядаючы мясцовасць каля кожнай кропкі, дзе з’яўлялася ў Сонным свеце. Безвынікова. Штораніцы яна скардзілася Інгрыд, але яна, якая заўсёды шкадавала аб няўдачах разам з ёй, толькі моўчкі хапала Ханну за рукі і ўтыкалася носам у шыю.
Гэта была адна з тых падазроных рэчаў, якія Інгрыд не імкнулася растлумачыць. Яна ж не чакала, што Ханна кінецца ў партал, забыўшыся пра ўсё?
Не было і шанцу, што Інгрыд адкажа. Ёй заўсёды патрабаваўся час.
Ханна засяродзілася на спробах зразумець, што адбываецца. Куратар, пачуўшы пра партал, заканамерна прапанаваў абследавацца больш дбайна і здаваць аналізы яшчэ часцей. Часам здавалася, яе адпускаюць толькі таму, што целу трэба быў час на папаўненне запасаў крыві.
У тую ноч Ханна не патрапіла ў Сонны свет, таму раніцай асвяжылася ў душы, заварыла каву, уладкавалася ў фатэлі і зайшла ў сацсеткі. Яна настроілася на выходны, і цяжка ўздыхнула, убачыўшы апавяшчэнне аб паведамленні ад куратара.
«Добрай раніцы!
Апошнія аналізы паказалі, што тваё ДНК усё больш становіцца падобным да ДНК Інгрыд. Гэта немагчыма, але факты такія. Вераемна, ты ці вы абедзве падчапілі нейкі дзіўны невядомы вірус.
Гэта вельмі сур’ёзна! Прыходзьце у 17:00 у лабараторыю.»
Ханна пахаладзела. Вайскоўцы яшчэ не размаўлялі з ёй так строга і афіцыйна. Спалохаліся, што прапусцілі нешта важнае, і зараз на вушах стаяць.
Яна здагадвалася, што можа пачацца ўслед за такім тонам: ізаляцыя, бясконцыя эксперыменты і, магчыма, знішчэнне — каб не разнеслі заразу. А заразы, магчыма, ніякай няма. Тым не менш паніка — рэч такая… Ніхто не застрахаваны ад таго, каб не стаць яе ахвярай.
— Ты напалоханая.
Ханна здрыганулася: на секунду здалося, што за імі ўжо прыйшлі. Затым прыгадала, што яны і так жылі на тэрыторыі вайскоўцаў, таму дастаткова было проста не выпускаць.
Сонная Інгрыд, прыгладжваючы валасы, села насупраць.
— Гэта з-за паведамлення?
Ханна кіўнула.
— Мне перастае падабацца наша становішча. Калі яны палічаць нас пагрозай, звычайнае жыццё скончана… так ці інакш.
— Мы ў небяспецы?
— Вайскоўцы могуць быць небяспечнымі. Асабліва калі самі нечага баяцца.
Інгрыд разгублена апусціла вочы. Сэрца Ханны сціснулася ад неразумення, як яе абараніць. Куды б яны ні адправіліся, іх знойдуць. Магчыма, нават у самых глухіх лясах Амазонкі. Калі ўвогуле атрымаецца выйсці.
Сумесь трывогі і бездапаможнасці была самым агідным пачуццём у свеце. Ханна зажмурылася. Не варта было сыходзіць з патруля. Некалькі гадоў спакойнага сытага жыцця не былі гэтага вартыя.
— Мы можам уцячы, — пачуўся раптам рашучы голас Інгрыд. — Спосаб табе не спадабаецца.
Інгрыд выглядала цалкам сур’ёзнай. Яна, бывала, рабіла глупства з сур’ёзным выглядам, але ніколі не рабіла бязглуздых упэўненых заяў.
Адзінае, што спадала на думку, — той партал у Сонным свеце. Дапусцім, заснуць яны змогуць, выпіўшы снатворнае, пара таблетак якога на ўсялякі выпадак ляжалі ў кожнай кватэры. А што далей? Хто гарантуе, што яны з’явяцца недалёка ад партала? І дзе яны апынуцца потым?
Інгрыд нешта недагаворвала. Нешта ведала пра тое, чаму ў Ханны мянялася ДНК, чаму аналізы паказвалі заражэнне, чаму яны былі адзінай парай, якая магла трапляць у Сонны свет разам амаль кожную ноч, чаму бацькі сцвярджалі, што Інгрыд цяпер не пазнаць, чаму Ханна пачала бачыць партал і куды ён вядзе.
Калі Інгрыд не Інгрыд зусім, а іншапланетны арганізм, які змог патрапіць на Зямлю і захапіць чужое цела… Гучала немагчыма. Як немагчыма раней гучала ідэя Падарожжаў пры дапамозе сноў.
Гэта растлумачыла б, чаму Інгрыд паводзіла сябе так па-дзіцячы, як быццам бачыла гэты свет упершыню. Гэта растлумачыла б увогуле ўсё.
— Твой погляд… Ты здагадалася. Я не чалавек.
Ханна ўскочыла з фатэля і падбегла да акна. Прахалоднае ранішняе паветра заўсёды дапамагала ёй крыху апрытомнець.
— Ты мяне спалохалася?
Інгрыд гучала засмучана і вінавата. Калі яны сварыліся і Інгрыд пыталася гэтак жа, ці моцна яна яе пакрыўдзіла, Ханна губляла запал і кідалася суцяшаць, але зараз нават не паварушылася.
Ці спалохалася яна? Магчыма, у першую секунду.
Інгрыд ніколі не паказвала жадання каму-небудзь нашкодзіць. Яна была ўважлівая да Ханны. Яна адмаўлялася есці жывёл. Яна старалася абыходзіць чарвякоў на сцежцы і выносіла жукоў з дарогі на траву. Яна ставілася да жыцця больш паважліва, чым большасць людзей. Ханна ні за што не паверыла б, што яна прыйшла на Зямлю як захопніца.
Абсалютная супрацьлегласць вайскоўцам. Што яны зробяць, калі хаця б западозраць? Ізаляцыя і бясконцыя аналізы? А як наконт катаванняў і павольнай смерці?
Ханна стала носьбітам віруса, а гэта значыць, яе трэба будзе вывучыць. Ці не перадаецца вірус далей? Толькі жанчынам ці мужчынам? Толькі тым, хто можа Падарожнічаць, ці не толькі? І якім шляхам — толькі палавым, ці што?
А як вірус паўплываў на псіхіку? На мозг? А калі нагу адпілаваць, яна вырасце? А калі зрабіць лабатамію?
У скронях загрукалі малаткі. Ханна схавала твар у руках і зразумела, што яна ўся мокрая ад поту. Сэрца білася так, быццам яна бегла за злачынцам некалькі кварталаў. Яна была за крок ад панічнай атакі.
Дзякуючы тутэйшым псіхолагам Ханна памятала, што трэба рабіць. Расплюшчыўшы вочы, яна ўважліва агледзела студыю. Ложак, стол, фатэль, тумба, кофемашiна, фіранкі на акне. Затым былі гукі: гудзенне халадзільніка, машыны ўдалечыні, буркаванне галубоў, ледзь чутныя вінаватыя ўздыхі Інгрыд.
Канцэнтрацыя на адчуваннях далася больш складана. Іх надта засланяў страх перад наступствамі. Ханна з цяжкасцю ўсвядоміла, што ў горле перасохла ад глыбокага і частага дыхання. Яна абхапіла рукамі кружку, адзначыўшы, што яна ўжо астыла дастаткова, каб папіць. Але спачатку варта было звярнуць увагу, як мяккі халат прыемна аблягае цела.
А яшчэ на ім застаўся марскі пах шампуня.
Вось зараз можна было папіць. Ханна асушыла ўсю кружку дробнымі глыткамі.
Прынамсі, цяпер яна была гатовая даведацца ўсё астатняе.
Інгрыд сачыла за ёй асуджаным позіркам. Цяпер Ханна заўважыла, наколькі гэта незвычайна, што тая амаль не варушылася — толькі па неабходнасці. Іншыя людзі на нервах бегалі туды-сюды, абхоплівалі сябе за плечы, круцілі ў руках прадметы, сціскалі кулакі… Але не Інгрыд.
Напэўна, варта было сабраць усе дзівацтвы ў купу і здагадацца раней замест таго, каб спісваць іх на культурныя асаблівасці замежніцы.
— Усё ж я цябе спалохала.
Адна палова Ханны адчувала спачуванне да той, з якой правяла тры гады. Іншая — моцную крыўду за хлусню і злосць за тое, што падвергла небяспецы. Урэшце перамагла першая.
— Мяне спалохала не ты, а што з намі будзе, — запярэчыла Ханна. — Затое ты мяне падманула. Давай спачатку: хто ты?
Інгрыд паціснула плячыма.
— Мы не прыдумляем назваў. Проста лётаем у прасторы, назіраем за светам, сілкуемся матэрыяй, падобнай да пылу. Не думаю, што мы нейкі біялагічны від. Мы падобныя да электрычных часціц.
Інгрыд працягвала тлумачыць, а Ханна слухала не перабіваючы. Яна ніколі не была выдатніцай і не цікавілася чымсьці складаным накшталт фізікі ці хіміі. А шкада: апошнія сілы ішлі на тое, каб зразумець сутнасць істоты з іншага свету, якая спрабуе апісаць сябе зямнымі паняццямі.
— …Мы стасуемся гукамі, як дэльфіны, і рухамі, як пчолы. Мы адрозніваемся па колерах, жэстах, манерам выдаваць гукі. Калі мы адзін аднаму падабаемся, то лятаем разам. Умеем мяняць пол і размнажаемся ікрой.
— І як жа вы не губляецеся?
Інгрыд зноў паціснула плячыма.
— Проста прыцягваемся адно да іншага. Як магніты. Але не так рэзка.
Ханна здзіўлена ўздыхнула. Гэта, відаць, і было прычынай сумесных Падарожжаў. Інгрыд нечым прыцягвала яе. Прыкмет магнетызму ў яе целе не знайшлі; гэта папраўдзе мусіла быць форма віруса, якая дазваляе пазнаваць адзін аднаго, як жывёлы пазнаюць па паху, толькі іх з Інгрыд сувязь была на невядомым зямной навуцы узроўні.
Пра Сонны свет нельга было нічога сказаць напэўна, аднак ён быў занадта падобны да Зямлі, каб там існавалі разумныя… электрычныя часціцы.
— Ты прыйшла з таго партала, я маю рацыю? І таму не хацела, каб я яго вывучала?
— Так. Я баялася тваёй рэакцыі на праўду. І што ты не вернешся. Табе ж тут падабаецца.
Ханна скептычна прыжмурылася. Яна ўсяго толькі прывыкла тут жыць і навучылася знаходзіць радасць у чарадзе штодзённых злачынстваў. Звычка — гэта не сінонім «падабацца».
Яна нават лавіла сябе на думцы, што, калі б Сонны свет быў уладкованы неяк па-іншаму, яна б хацела застацца з Інгрыд там. Нават у форме прывіда. А што? Есці не трэба, абараняцца ад нападаў не трэба, хавацца ад холаду і дажджу не трэба, значыць, працаваць не трэба. Суцэльнае шчасце і спакой. А пазбавіцца фізічнага цела калі-небудзь давялося б усё роўна.
Ханна ўзгадала прапанову Інгрыд збегчы і зноў адчула стомную сумесь розных пачуццяў. З аднаго боку, прапанова абнадзейвала: можна было пазбавіцца ад эксперыментаў і знішчэння. З іншага боку, вывучэнне чужога свету прыводзіла Ханну ў захапленне (інакш яна не апынулася б у гэтым пункце). З трэцяй — неабходнасць кідацца ў невядомасць выклікала не прыемны прыліў адрэналіну, і агіднае вывяржэнне картызолу.
Аднак адмахвацца ад шанцу бяспекі было нельга. Калі свет Інгрыд быў бяспечным, вядома ж. Ханна спытала патрабавальна, быццам выпытвала, дзе сведка быў мінулай ноччу:
— Хто яшчэ ў вас жыве?
— Істоты з іншымі формамі, колерамі і гукамі. У нас вельмі шмат колераў. Тут і паловы з іх не бачна. Ты ўсё яшчэ баішся? У нас няма ворагаў: намі ніхто не сілкуецца. А калі мы адзін аднаму не падабаемся, проста разлятаемся ў розныя бакі.
— Міла, — выціснула Ханна, асцерагаючыся раптоўнай цягі скокнуць у партал прама зараз. — А колькі вы жывяце?
— Мы не лічым гады. І умеем рэгенераваць. Я бачыла сваіх далёкіх продкаў. У гэтым мы падобныя да медуз.
Калі б Ханна надумала паснедаць, яна б ганебна падавілася, пазбавіўшыся магчымасці праверыць сказанае на ўласнай скуры.
— Гучыць ідэальна, і нават занадта.
— Ты не верыш? — нахмурылася Інгрыд. — Я не спрабую цябе выкрасці. Я не хачу зараз вяртацца. Проста ты кажаш, мы ў вялікай небяспецы.
— Навошта наогул адтуль сыходзіць, калі там так добра? — запярэчыла Ханна.
Інгрыд уздыхнула.
— Я не ведала, што жыла «добра». Я проста жыла. Аднойчы натыкнулася на партал у Сонны свет і ўвайшла. Даведалася, што магу счытваць інфармацыю пра жыццё іншых істот. Калі атрымліваецца зліцца з іх розумам. Даведацца іх вопыт, думкі і эмоцыі. Гэта было вельмі цікава! Хоць часам — сумна.
— Зліцца з розумам?! — шакавана паўтарыла Ханна.
— Гэта нікому не шкодзіла. Акрамя яе, — Інгрыд паклала руку сабе на лоб. — Я пражыла з ёй занадта доўга. Калі мы з табой сустрэліся… Яна аддзялілася ад праекцыі. Таму я ўпала. Тады засталася толькі я.
— Значыць, сапраўдная Інгрыд памерла.
Ці варта было здзіўляцца? Захоп цела не мусіў скончыцца па-іншаму. Або гаспадыня была б зачыненая і бездапаможна назірала б за тым, што робіць захопніца, або пакінула б клетку.
— Калі ты прачнулася, я заставалася там. Бачыла, як яна ляціць. Яна была падобная да нас. Яе тут няма, але яна ёсць у іншым свеце, — Інгрыд памаўчала. — Таму я думаю, ты можаш збегчы. Нашы сутнасці падобныя.
Ханна не ведала, як рэагаваць. Значыць, сапраўдная Інгрыд не зусім памерла. Канешне, яе блізкім ад гэтага не стала б лягчэй. Аднак калі дакладна ведаць, што пасля смерці ўсё не заканчваецца, ці павінна яна лічыць іншапланецянку забойцай? Да таго ж, калі ёй верыць, сапраўдная Інгрыд прыняла рашэнне пакінуць праекцыю, а значыць цела — сама. Тым не менш яна б гэтага не зрабіла, калі б не іншапланецянка. Тым не менш тая фактычна была дурным дзіцем, якое не ведала ні пра свае здольнасці, ні пра канцэпцыю смерці.
— Чаму ты выбрала яе?
Інгрыд адвяла погляд.
— Адной з першых людзей стала ты. Я прачытала тваю свядомасць і зразумела, як мы падобныя. Любім прыгоды. Любім вывучаць светы. Назіраць. Параўноўваць. Мне захацелася быць побач. Вывучаць разам з табой. Я доўга шукала прыдатнага чалавека. Там змянілася шмат дзён і начэй. Потым я знайшла Інгрыд. Яна таксама была самотная. Яе сям’я была далёка, яна іх не любіла. Бацькі на яе ціснулі, як і твае на цябе. Яна не была ні ў каго закаханая. Яна жыла ў тым самым месцы, што і ты. Я пражыла з ёй тыдзень, абвыкала. А потым заснула і перанеслася да цябе.
Хтосьці назваў бы гэта рамантычным, а па спіне Ханны прабеглі мурашкі. Атрымліваецца, за ёй вялося паўнавартаснае сачэнне. Ды Інгрыд рэальны сталкер!
Але ці магла Ханна вінаваціць яе ва ўсвядомленым прычыненні шкоды, асабліва пасля таго, як ужо спрабавала апраўдаць? Інгрыд ўсяго толькі дзейнічала зыходзячы са сваіх звычак. Калі яе віду ўласціва накіроўвацца за асобінай, якая спадабалася, яе дзеянні былі лагічныя.
Але гэтай асобінай Ханне быць не спадабалася.
Складаныя філасофскія пытанні даваліся ёй цяжка. Адчуваючы галавакружэнне, Ханна зноў устала і падышла да кававаркі. Ёй тэрмінова патрабавалася глынуць кавы напаследак. Што б гэта ні значыла.
Вярнуўшыся са свежым кубкам да фатэлю, Ханна вырашыла засяродзіцца на роспыце.
— А людзі з Соннага свету? Яны такія ж?
— Так! Так, — натхнілася Інгрыд, — я бачыла, як яны пакідаюць целы. Іншыя памеры, іншыя адценні — але падобныя.
Калі яны былі падобныя адзін да аднаго, ці маглі яны ўсе прыцягвацца, як Інгрыд і яе суродзічы? Можа быць, эфект быў слаба выяўлены, аднак быў бы добрым тлумачэннем Падарожжам і Парталам. Яны проста адзін да аднаго прыцягваюцца.
— А пры жыцці? Ты казала, што чытаеш іхні досвед. Яны адрозніваюцца ад зямлян?
— Усё тое ж самае. Апроч таго, што яны не бачаць сны. Мусіць, таму Падарожнічаеце толькі вы. Яны не могуць патрапіць да вас.
У Ханны ілюзій не было: калі б зямляне маглі, яны напалі б на Сонны свет. Калі хтосьці з вайсковага кіраўніцтва шукаў спосабы абароны ад патэнцыйнага ўварвання, хтосьці напэўна шукаў шчыліны, як зрабіць гэта першымі. Калі сувязь не толькі слабая, а да таго ж аднабаковая, пра вайну можна было не турбавацца.
Але вось электрычныя часціцы, якія ўсяляюцца ў людзей, маглі ўсё змяніць.
Інгрыд дакладна мусіла пакінуць Зямлю. І калі Ханна магла яе пераканаць, адправіўшыся разам, яна мусіла гэта зрабіць.
Самы час быў узгадаць усе бессэнсоўныя апытанні з сацсетак аб тым, што трэба зрабіць, калі б засталося жыць некалькі гадзін. Цяпер Ханна ведала свой адказ.
Яна страціла бацькоўскую ласку, затое сястра заўсёды была рада паразмаўляць. Пераканаўшыся, што ў яе ўсё добра, Ханна дастала запасы марожанага: фісташкавае — сабе, мангавае — для Інгрыд.
Яна заўсёды хацела паспрабаваць, як гэта — з’есці два вядзерцы за раз, не думаючы ні пра дысцыпліну, ні пра грошы, ні пра паход у краму. І гэта было выдатна.
Прыбраўшы смецце і дастаўшы снатворнае, Ханна падышла да Інгрыд і ўзяла яе за рукі. Яна не хацела, каб Інгрыд зрабіла тое, што зрабіла. Але яна не хацела б, каб тая пацярпела. Да яе не было б жалю ў любым выпадку, яна — прычына знікнення сапраўднай Інгрыд з Зямлі. Гэта будзе цудоўным апраўданнем для ўсяго, што вайскоўцы захочуць зрабіць.
— Нам трэба адсюль выбірацца.
Інгрыд прыціснулася да яе і спытала дрыготкім голасам:
— Ты ўпэўнена, што хочаш пайсці?
Ханна прывыкла да свайго жыцця. І яго больш не будзе, нават калі яна вырашыць застацца. Яна абняла Інгрыд у адказ.
— Так. Як ты пераносіш нас туды?
— Сілай волі? Але навукоўцы мелі рацыю. Дапамагае фармаванне блізкасці. Так я адчуваю цябе лепш.
Не адчуваючы сябе здольнай на нешта большае, Ханна пацалавала Інгрыд у вусны. Тая любіла цалаваць яе хутка і горача, але паддалася павольнаму тэмпу.
Нягледзячы на стомленасць, Ханна доўга яе не адпускала. Хто ведае, што выйдзе з іх уцёкаў? Раптам яны не здолеюць сустрэцца? Раптам Ханна не зможа пакінуць цела? Раптам не выжыве ў чужым свеце?
Нібы пачуўшы гэтыя думкі — Ханна не здзівілася б, — Інгрыд прашаптала:
— Не хвалюйся. У нас усё атрымаецца.
— Думаеш, нашы целы памруць? — спытала Ханна, калі яны выпілі снатворнае і ляглі ў ложак абняўшыся.
— Можа, будуць у коме. Іх не змогуць разбудзіць. Мне варта было патэлефанаваць яе маме? Як ты сваёй сястры.
Ханна з цяжкасцю пакруціла галавой.
— Гэта было б хлуснёй. Яе больш няма, а ты да іх увогуле не прывязаная. Да таго ж ты не тэлефанавала ёй першая, было б падазрона. Асабліва для вайскоўцаў, якія адсочваюць званкі.
— Яна таксама не тэлефанавала. Я заўсёды думала… Яна занадта… лёгка сышла…
Інгрыд заснула, і Ханна пратрымалася нядоўга. Тут не шкадавалі моцных сродкаў для справы, нават калі гэта было звычайнае снатворнае.
Першы этап уцёкаў атрымаўся ідэальна: Інгрыд ужо чакала яе каля партала. Ханна па звычцы паспрабавала ўзяць яе за руку, перш чым ступіць у нязведанае. Ёй гэта не ўдалося, затое яна ўсвядоміла нешта іншае: іх сувязь. Спачатку яна была слабой, а па меры набліжэння да партала набірала моц. У свеце Інгрыд яна стала настолькі інтэнсіўнай, што Ханна ўзгадала рамантычную лухту пра «адзінае цэлае».
Гэтая сувязь дапамагла зразумець, што мігатлівы сіні шарык і ёсць Інгрыд. Як выглядала сама Ханна, яна не ведала. І, мабыць, не была гатова даведацца. Спачатку варта было прывыкнуць да таго, што пад нагамі няма апоры, ды і саміх ног не назіралася.
Вакол было цёмна; удалечыні павольна праплывалі іншыя шарыкі розных колераў. Ханну быццам выплюнула ў адкрыты космас і яна завісла сярод зорак.
Яна адчула, як Інгрыд да яе прыціснулася. Стала цяплей і нават радасней.
Ханна была ўпэўнена, што ўсміхнулася. У іх папраўдзе атрымалася.
